Passagier wacht soberheid bij KLM

KLM kondigt drastische bezuinigingen aan, wegens teruglopende passagiersaantallen. De maatregelen wijzen op achterstallig onderhoud en schrikken passagiers juist af.

KLM kondigde gisteren ingrijpende maatregelen aan, maar hoe slecht staat de luchtvaartmaatschappij er eigenlijk voor? Wie de persconferenties terugspoelt, hoort de volgende geluiden. Bij de presentatie van de jaarcijfers in mei zei bestuursvoorzitter Leo van Wijk op basis van de financiële positie dat KLM ,,nog een behoorlijk aantal jaren'' vooruit kan. Na het eerste kwartaal, in juli, kon KLM volgens de topman nog ,,drie tot vijf jaar'' op eigen benen staan.

Gisteren zei Van Wijk dat als de bezuinigingen eenmaal zijn ingevoerd en het scenario waarbij één op de vijf huidige passagiers dit jaar thuis blijft, klopt: ,,Dan komen we niet in financiële moeilijkheden op korte termijn''. Als de situatie uiteindelijk erger blijkt te zijn dan KLM nu verwacht, sluit zij verdergaande maatregelen niet uit.

KLM heeft nog even veel geld in kas als aan het eind van het afgelopen boekjaar, namelijk 1,4 miljard euro. Voor de rest ziet het er somber uit. In de komende drie maanden verwacht KLM van dat bedrag 400 miljoen euro kwijt te raken, onder meer aan verhoogde veiligheidsmaatregelen. De directe schade van de aanslagen in de VS bedraagt ongeveer 50 miljoen euro.

Vergeleken met de schade die maatschappijen in de VS ondervinden is het lijden van KLM niet noemenswaardig. De drie grootste Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen vervoerden in september eenderde minder aan passagiers. Na 11 september zaten de vliegtuigen slechts voor 59 procent vol. Europese luchtvaartbedrijven hebben ook minder te lijden dan hun Aziatische concurrenten. Zelfs vluchten binnen Azië zijn slecht bezet uit angst voor aanslagen. KLM zag het passagiersvervoer in de afgelopen maand met 8 procent dalen.

Luchtvaartmaatschappijen concentreren zich nu op afslanken. Reorganisaties waar de meeste maatschappijen al in waren verwikkeld worden nu versneld en versterkt uitgevoerd. In de VS beschuldigen de sterk georganiseerde piloten hun werkgevers ervan de terroristische aanslagen aan te grijpen om ontslagen door te voeren die anders niet mogelijk waren geweest. Ook de vakbonden bij KLM stemmen voorlopig niet in met het openbreken van de CAO. Het personeel zou hierdoor onder meer een loonsverhoging van 2 procent mislopen.

De drastische maatregelen van de luchtvaartmaatschappijen wereldwijd wijzen eerder op achterstallig onderhoud, dan op een vroegtijdige reparatie. Een van de verdachtmakingen van het cabineperoneel is dat luchtvaartmaatschappijen de bezuinigingen staven met de dalende passagierscijfers, maar geen van de gevestigde maatschappijen zich intussen bezighoudt met het bestrijden van de oorzaken. Het uitdunnen van bestemmingen, frequenties, service en personeel verleidt passagiers niet aan boord te gaan, het kan ze er zelfs van weerhouden.

KLM maakte gisteren bekend de service aan boord van Europese vluchten te versoberen, terwijl deze vluchten juist het minst te lijden hebben van de aanslagen. Het zijn wel al jaren de minst winstgevende routes van KLM. De maatschappij stelt nu voor geen gratis kranten en geen uitgebreide maaltijden meer te verstrekken. Daarmee concurreert KLM binnen Europa direct met de zogenaamde prijsvechters als het Britse Easyjet en het Ierse Ryanair.

Dat is niet de meest voor de hand liggende keuze. Easyjet presenteerde gisteren net als KLM de vervoerscijfers over september en zei 27 procent meer passagiers vervoerd te hebben. De prijsvechters presteren goed omdat ze alleen binnen Europa vliegen en niet naar de VS. Daarnaast zegt Easyjet meer passagiers te trekken omdat ze de prijzen van tickets na de aanslagen juist verlaagd hebben.

De gevestigde firma's hebben de prijzen na de aanslagen verhoogd. KLM voert binnenkort een toeslag van 5 dollar per coupon in. Een ticket bestaat uit meerdere coupons bij een vlucht die uit meerdere trajecten bestaat, waarbij de passagier moet overstappen. Lufthansa rekent bijvoorbeeld 8 dollar per ticket.

Of Easyjet gelijk heeft is niet aantoonbaar. De luchtvaartcrisis begin jaren negentig, na de Golfoorlog, wijst anders uit. Passagiers blijken na aanslagen minder prijsgevoelig te zijn. Ze vliegen omdat ze niet (meer) bang zijn om te vliegen, de hoogte van de prijs is dan even van minder belang.

De resultaten van de prijsvechters, zoals ook het Texaanse Southwest, zijn echter overtuigend genoeg om Amerikaanse maatschappijen over de streep te trekken. De grote luchtvaartmaatschappijen deden deze week tickets in de uitverkoop, tot de helft van de prijs. Om reizigers weer het vliegtuig binnen te halen.