Old boys wreedheid

Zijn de old boys opeens zo wreed, of is gewezen Philips-president C. Boonstra snel door schade en schande wijs geworden en kiest hij eieren voor zijn geld?

Afgelopen week meldde ook Sara Lee/DE dat Boonstra aftreedt als commissaris. Boonstra was voor zijn overstap naar Philips eerste man bij deze Nederlandse dochter van de Amerikaanse voedings- en persoonlijke verzorgingsgigant. Sara Lee/DE heeft een eigen raad van commissarissen met zwaargewichten als H. Wijffels (SER) en G. van Schaik (ex-Heineken).

Boonstra vertrekt ook als lid van de raad van toezicht van de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit. Hij blijft wel commissaris bij twee andere beursgenoteerde bedrijven, Hunter Douglas (Luxaflex) en Amstelland (projectontwikkeling). Dat is op hun uitdrukkelijk verzoek.

Boonstra was na zijn vertrek bij Philips op weg een mooie verzameling functies op te bouwen, met een handvol commissariaten bij grote bedrijven en diverse activiteiten in het maatschappelijk leven, zoals fondsenwerving voor Nederlandse musea.

Toen kwam, in april, het justitieel onderzoek naar mogelijke handel met voorkennis in aandelen Endemol. Boonstra zag vervolgens af van nieuwe commissariaten bij Heineken en ABN Amro.

Toen kwam, vorige maand, de onthulling in het Algemeen Dagblad. Boonstra handelde in strijd met de regels in aandelen en obligaties van Ahold vlak voor de publicatie van kwartaalcijfers, hij meldde de verkooptransacties niet aan de ,,beurswaakhond'' STE en kennelijk had hij ook het bezit van deze effecten nooit bij Ahold gemeld.

Boonstra's nalatigheid over zijn eigen handel in augustus vorig jaar kwam een maand nadat het Amsterdamse gerechtshof een toenmalig collega in Philips' raad van bestuur had vrijgepleit van handel met voorkennis, voorafgaand aan het onverwachte aftreden van ,,Philips-kroonprins'' R. Pieper. En de publieke commotie over die zaak was weer aanleiding om het interne Philips-reglement voor handel in eigen effecten aan te scherpen.

Boonstra was na het bekendworden van zijn Ahold-handel in één keer persona non grata bij de supermarktketen, die ook op de Amerikaanse effectenbeurs is genoteerd. Zijn vertrek als commissaris nam niet meer dan een lang weekend. Razendsnel, maar nog geen record. ING-topman W. Scherpenhuijsen Rom ruimde in 1992 binnen een weekend het veld, na een onthulling in de Volkskrant over een fiscale getructe belegging met een noodlijdende klant jaren eerder.

Misschien nog wel opmerkelijker dan Boonstra's snelle vertrek bij Ahold was de felle toon waarop president-commissaris H. de Ruiter publiekelijk het vertrouwen opzegde. Op lijstjes met de machtigste Nederlandse commissarissen staat hij steevast nummer één.

De Ruiter, die interviews doorgaans weigert, hetgeen aan een wat mysterieuze, sphinx-achtige reputatie bijdraagt, noemde Boonstra's handelwijze tegenover verschillende kranten ,,dom'' en voegde daar, tegenover de Volkskrant nog aan toe:,,Ik heb zoiets nog nooit meegemaakt.''

De Ruiter is een ex-Koninkijke Shell directeur en (president-)commissaris bij onder meer Koninklijke Shell, Aegon, Wolters Kluwer, Heineken en Corus. Zeg maar de `eldest boy' van het old boys netwerk, de machtige mannen, en wat weinig vrouwen, die bijvoorbeeld de bestuurders bij grote ondernemingen benoemen en hun salarissen en andere arbeidsvoorwaarden, zoals opties en bonussen, vaststellen.

De motie van wantrouwen aan het adres van Boonstra, die vooralsnog niet meer is dan een verdachte, lijkt in tegenspraak met de traditioneel soms wat vergoelijkende houding in de top van het bedrijfsleven tegenover veroordeelde topmanagers.

De top van de BV Nederland weet er niet goed raad mee. Hoe streng in de leer moet je zijn tegenover collegae, als zij niet zelf opstappen? Kan een veroordeling wegens dronken rijden nog wel? Ook nog als er een dode valt? En weegt een strafrechtelijke veroordeling zwaarder dan bijvoorbeeld bestuurlijk wanbeleid in een onderneming, of een fiscaal delict?

Joep van den Nieuwenhuyzen trad in 1994 wél terstond af als bestuursvoorzitter van industrieconglomeraat Begemann na zijn (later ongedaan gemaakte) veroordeling wegens handel met voorkennis. Diverse verdachten in het grote onderzoek naar beursfraude gaven in 1997 commissariaten bij bedrijven ook op.

Ex-Boskalis-topman J. Kraaijeveld van Hemert bleef na een veroordeling wegens wanbeleid in 1997 commissaris bij Fortis. In een verder verleden bleef K. Fibbe, na zijn veroordeling in 1987 wegens wanbeleid in het Ogem-debacle, commissaris, onder meer bij de toenmalige NMB.

Ex-topman A. Maas van detailhandelsconcern KBB (Bijenkorf, Hema) is drie maanden geleden veroordeeld wegens handel met voorkennis in zijn hoedanigheid van president-commissaris van uitzendbureau Content. Hij is in hoger beroep gegaan.

Bij TPG, waarin de overheid ruim 30 procent van de aandelen heeft, verruilde Maas zijn rol als president-commisaris voor die van gewoon commissaris. Bij Heineken, waar Boonstra geen commissaris werd, bleef Maas als commissaris aan.