Kamer: efficiënter begroten

De Tweede Kamer staat vooralsnog unaniem achter de invoering van een integraal baten-lastenstelsel bij het Rijk. De invoering van een dergelijk stelsel behelst het meer bedrijfsmatig inrichten van de begroting, waardoor die beter controleerbaar en beheersbaar wordt.

Dat bleek gisteren tijdens een debat over hoofdstuk 4 van de Miljoenennota, Eigentijds begroten. Met de invoering van een baten-lastenstelsel wordt inzichtelijker gemaakt voor welke kosten de overheid jaarlijks staat. Het huidige kas-verplichtingenstelsel gaat uit van uitgaven die in hetzelfde jaar geboekt moeten worden; het baten-lastenstelsel hanteert kosten waarop afgeschreven kan worden, zodat een realistischer meerjarig beeld ontstaat.

Minister Zalm (Financiën) wil, in tegenstelling tot de ambtelijke studiegroep die het systeem voor hem uitwerkte, al in 2005 – en niet pas in 2007 – de eerste begroting volgens het nieuwe systeem invoeren. ,,Het is wel zo netjes dat te doen voordat er een nieuw kabinet aantreedt'', aldus de minister, die overigens duidelijk liet blijken het liefst zelf de invoering ter hand te nemen.

De Kamer had wel enkele vraagtekens bij het nieuwe systeem. Zo kan de invoering ervan gevolgen hebben voor het budgetrecht van de Kamer, het recht om de begroting te amenderen. Zalm verzekerde de Kamer dat het budgetrecht onverkort van kracht zal blijven. ,,Al is het maar omdat ik zelf het risico loop volgend jaar in de Kamer te zitten'', grapte de minister, die door zijn partij in de top-vijf gezet is op de lijst voor de komende verkiezingen.

De Kamer probeerde nog even politieke invloed te krijgen op de duur van de afschrijvingen in het nieuwe stelsel. Hoe langer de afschrijftermijn van bijvoorbeeld een gebouw wordt vastgesteld, des te lager zijn immers de jaarlijkse kosten op de begroting. Zalm liet duidelijk merken daar niet van gediend te zijn. ,,Ik heb nog liever dat de Zalmnorm op de helling gaat dan dat er aan de afschrijvingstermijnen wordt gesleuteld'', aldus de bewindsman, verwijzend naar de als keihard bekend staande begrotingsregels van de twee paarse kabinetten. Hij stelt dan ook voor om een onafhankelijke commissie in te stellen die bepaalt hoe lang de afschrijvingstermijnen van bepaalde bezittingen moeten zijn en het niet aan de Kamer over te laten.

Het EMU-saldo (het tekort of het overschot op de begroting) zal in het nieuwe systeem een soort `ademende' functie krijgen. De uitgaven kunnen eruit worden betaald, zodat het overschot lager wordt, omdat via de afschrijvingen die daling in de jaren daarna weer teniet gedaan wordt. Het `sturen' van de begroting op een overschot zal dan ook minder belangrijk worden in het nieuwe stelsel. Volgens Zalm is het, onder meer gezien de Europese criteria voor het saldo, verstandig toch ieder jaar op een overschot op de begroting aan te sturen. Het risico dat hoge uitgaven aan infrastructurele projecten het saldo omslaan in een tekort, is dan beperkt.