Edelman, bedelman, bankier, spion

Als bankier moet je van steeds meer markten thuis zijn. Natuurlijk, miljardenkredieten aan overnamebeluste bedrijven, autoleningen voor consumenten, fiscaal aantrekkelijke beleggingsfondsen voor de oudedag, betalingsverkeer en informatietechnologie, uw bankmedewerker draait er de hand niet voor om.

En nu zijn zij opeens tot financiële speurneus gebombardeerd, en nog onbezoldigd ook. De terreuraanslagen in New York en Washington hebben niet alleen in de Verenigde Staten zelf een ongekende opsporingsactiviteit ontketend.

Net als in de war on drugs wordt nu het internationale financiële stelsel verzocht actief mee te werken bij het blootleggen van de geldstromen van verdachte personen en organisaties, die gelieerd zijn aan hoofdverdachte Osama Bin Laden. Tref drugshandelaren waar zij het kwetsbaarst zijn, in hun portemonnee, is het argument voor de financiële opsporing. Of dat bij terroristen net zo werkt, is niet op voorhand duidelijk.

Bankiers zoeken nu aan de hand van diverse lijsten naar rekeningen met verdacht geld. De Verenigde Naties hebben twee lijsten, Nederland heeft nog een eigen lijst en de eerste resultaten waren afgelopen week al tastbaar. Twee rekeningen zijn bevroren, samen goed voor een half miljoen dollar.

Minder dan tien jaar geleden kreeg menig bankier nog een vieze smaak in zijn mond bij de gedachte dat het bankwezen steeds gemakkelijker werd ingeschakeld als een verlengstuk van justitie en fiscus, zoals de registratie van ongebruikelijke transacties. Nu pleiten sommigen al voor internationale regels om op deze manier ook terroristengeld in de greep te krijgen.

De doortastenheid van de financiële onderzoekers is opmerkelijk. Steeds duidelijker wordt dat de vervolging van effectenhandel met voorkennis in Amsterdam door gebrek aan personeel een justitiële flessenhals is geworden. Maar een onderzoek naar mogelijke terroristische opzet bij de speculatie in opties van KLM wordt in recordtempo afgesloten.

Alle inzet van justitie en het private bankwezen bij het zoeken naar terroristische geldrekeningen contrasteert met de ontspannen aanpak van het witwassen van miljarden gulden voorafgaand aan de overgang naar de euro. Extra maatregelen hiertegen zitten wel in de pen.

Gisteren is nog een wetsvoorstel ingediend om ook een meldplicht voor contante aankopen van bijvoorbeeld schepen en juwelen boven 15.000 euro in te voeren, maar de vraag is of het geen mosterd na de maaltijd wordt.