Burgervrijheid en anti-terreur in EU-parlement

Het Europees Parlement en de lidstaten ruziën over wetgeving tegen witwassen. De strijd tegen het terrorisme wordt als drukmiddel gebruikt om de Europarlementariërs tot spoed te manen.

De strijd tegen het terrorisme bemoeilijken is wel het laatste waar Europarlementariërs op dit moment van beschuldigd willen worden. EU-diplomaten maken daarvan discreet gebruik in de wandelgangen van het Europees Parlement. Als u ons voorstel niet aanvaardt, belemmert u het gevecht tegen terrorisme, houden ze Europarlementariërs voor.

Dit speelt een rol bij ontwerp-wetgeving tegen witwassen waarover Europees Parlement en EU-lidstaten het al geruime tijd oneens zijn. Voor de wetgeving is instemming van het parlement vereist. Tot november hebben de partijen tijd voor een compromis. Als ze het dan nog oneens zijn, vervalt de volledige ontwerp-richtlijn waaraan al sinds 1999 is gewerkt.

De Europarlementariërs willen wel wetgeving tegen witwassen. Sterker nog, ze hebben zich er zelfs meer dan de lidstaten voor ingezet, zegt de Duitse christen-democraat Klaus-Heiner Lehne. Maar ze willen ook dat advocaten worden vrijgesteld van de verplichting om witwassen bij justitie te melden als ze de verdediging van cliënten verzorgen. Alleen advocaten die als vermogensadviseur optreden zouden verdachte geldpraktijken moeten melden. De EU-lidstaten willen dat álle advocaten witwassen aangeven.

Bij dit gevecht over de positie van advocaten gebruiken de EU-lidstaten dus sinds vorige maand de aanslagen in de Verenigde Staten als drukmiddel. Tot nu toe zonder veel succes. Europarlementariërs willen weliswaar niet te boek staan als helpers van terroristen en criminelen, maar ook niet als politici die onvoldoende op de bres staan voor burgerlijke vrijheden. ,,Bij de strijd tegen terrorisme worden individuele vrijheden beschermd'', zegt de socialistische fractievoorzitter Enrique Barón Crespo. ,,Grondrechten en vrijheden, in het bijzonder de privacy, moeten beschermd worden'', vindt de Belgische Groene Europarlementariër Paul Lannoye.

Dat mag dan gelden voor wetgeving tegen witwassen, bij wetgeving ter bestrijding van terrorisme hebben dit soort uitspraken minder betekenis. Europarlementariërs beseffen dat ze geen vertraging kunnen veroorzaken bij deze nieuwe wetgeving. Bezwaren tegen een Europees arrestatiebevel worden dan ook weinig gehoord. Alleen de Groenen hebben kritiek op de mogelijkheid dat ,,stedelijk geweld'' in eenzelfde categorie als terrorisme ondergebracht wordt.

Anders dan bij de wetgeving tegen witwassen, die over financiën gaat, heeft het Europarlement op justitieel gebied slechts een adviserende rol. Maar Europese wetgeving moet wel wáchten op die adviezen. Daarom heeft de Europese Commissie het parlement gevraagd een regeling voor de bevriezing van financiële tegoeden van terroristen nog deze week met spoed te behandelen. Dat heeft het parlement gedaan. Dus zullen de EU-lidstaten volgende week waarschijnlijk besluiten tot een voorlopige regeling voor de bevriezing van tegoeden van 27 van terrorisme verdachte Arabische organisaties en personen. Daarna wordt de tijd genomen om een definitieve regeling voor de hele EU te maken.

Volgens de liberale fractievoorzitter in het Europees Parlement, de Ier Pat Cox, kan de EU niet zomaar een lijst met verdachte organisaties van de Verenigde Staten overnemen. De EU zou ook ondernemingen op de lijst moeten plaatsen die voor Europese terreurorganisaties als de ETA en de IRA werken. Bovendien zou de wetgeving over bevriezing van gelden voor beperkte tijd geldig moeten zijn. ,,We hebben nu geen tijd om de nieuwe wetgeving uitvoerig te bekijken'', zegt de Nederlandse VVD-Europarlementariër Jules Maaten. ,,Maar het moet wel mogelijk zijn dat we de ongewenste gevolgen van zulke wetgeving snel kunnen corrigeren.''