Bizarre contrasten

Gewoonlijk wordt de Indiase film onderverdeeld in twee soorten: de commerciële zang-en-dans-kitsch uit Bollywood en de kunstfilm uit Calcutta. Maar er is een derde filmcentrum op het subcontinent, namelijk Chennai, het voormalige Madras. En een van de grote helden van de zogeheten Tamil-cinema is Kamal Haasan. Hij debuteerde op driejarige leeftijd en speelt nu al meer dan veertig jaar schurken, Romeo's en musicalsterren. Van lieverlee is Haasan ook zelf gaan regisseren. Hij debuteerde met een Indiase remake van Mrs Doubtfire, maar bewees zich al snel als serieus filmmaker.

In Hey! Ram, zijn belangrijkste werk tot op heden, hervertelt Haasan de recente Indiase geschiedenis vanuit een ongebruikelijk perspectief. Hij speelt zelf de hoofdrol van Saket Ram, een jonge archeoloog wiens vrouw tijdens de religieuze rellen in 1946 wordt verkracht en vermoord door moslims. Ram keert verbitterd terug naar zijn familie. Hij gaat Ghandi's geweldloosheid zien als de bron van alle kwaad. Een nieuw huwelijk kan zijn wraakgevoelens niet compenseren en hij sluit zich aan bij een fanatieke anti-Ghandi-groep. Pas als hij tot de rand van zijn menselijkheid is gegaan, komt hij uiteindelijk tot berouw.

Een zwak punt in de film is dat Rams psychologische ontwikkeling niet altijd even overtuigend is. Haasan weet niet aannemelijk te maken hoe een verwarde intellectueel er, na het koelen van zijn initiële woede, toe komt zich aan te sluiten bij een stelletje met messen zwaaiende zeloten. Om de kijker wat te helpen krijgt de hoofdpersoon bij ieder stadium in zijn karaktermetamorfose langer of korter haar, een baard, snor of gladgeschoren kin aangemeten, maar dergelijke symboliek is voor westerse ogen iets te zwaar.

Ook de zoetsappige liedjes waar de personages af en toe in uitbarsten zullen op een niet-Indiaas publiek overkomen als een vreemde stijlbreuk. De met casio-beats ondersteunde suikerspinpop is een typisch element uit de commerciële Bollywoodfilm. Het contrast met de toch behoorlijk realistische en bloedserieuze inhoud doet bizar aan.

Alsof het nog niet genoeg is, heeft de regisseur ook alle experimentele registers opengetrokken die hij maar kon bedenken. Zo wordt het verhaal verteld als een drie uur lange flashback, waarbij het heden asgrauw is en het verleden fel gekleurd uit de kaders springt. De surrealistische vormgeving van de dromen zou Salvador Dalí nog nachtmerries bezorgen. En in de sleutelscène waarin Ram gedrogeerd wordt, ontspoort de film helemaal in een desoriënterende stortvloed aan effecten.

Kamal Haasan stond met Hey! Ram een kruisbestuiving voor ogen tussen de artistieke Calcutta-film en de Bollywood publieksfilm. Een botsing van twee soorten esthetica biedt de film zeker. Maar Hey! Ram is meer dan dat. Het is een filmuniversum op zich.

Hey! Ram (Kamal Haasan, India, 2000), NPS, Ned. 3, 00.00-03.10u.