`Bij een pas de deux moet je kiezen'

Dansfilmer Hans Hulscher ontvangt vanavond op de opening in Maastricht de Prijs van de Nederlandse Dansdagen, voor zijn tv-registraties van Jirí Kyliáns choreografieën: ,,Dansfilms moeten een meerwaarde bieden.''

,,Natuurlijk ben ik vereerd met de prijs,'' zegt dansfilmer Hans Hulscher, ,,maar het is wel zo dat ik 'm krijg omdat het Kylián betreft. Had ik balletten van een geheel onbekende choreograaf gefilmd dan had ik heus niet zo snel prijzen gekregen.'' Vanavond ontvangt de tv-regisseur voor zijn dansregistraties de Prijs van de Nederlandse Dansdagen op de opening in Maastricht. Op de Dansdagen zijn dit weekeinde de hoogtepunten van het afgelopen seizoen te zien, de NPS zendt woensdag een tv-registratie uit.

Het is niet de eerste keer dat Hans Hulscher (1939) bekroond wordt voor zijn registratie van Kyliáns balletten: in de samenwerking van meer dan een kwart eeuw won hij menig prijs op menig festival. Dertig jaar geleden begon Hulscher als beeldtechnicus bij de televisie. Stefan Felsenthal, destijds hoofd van de NOS vroeg hem of hij zin had zelf iets te maken, een registratie van een ballet bijvoorbeeld van de toen nog niet wereldberoemde Jirí Kylián. Hij kreeg alle vrijheid want een traditie in dansregistratie bestond niet. Het klikte meteen tussen de choreograaf en de elektronicus.

Hulscher: ,,Als registrator moet je contact kunnen leggen met de maker. Je moet in diens huid kruipen. Bij Kylián voelde dat goed, we begrepen elkaar en waren ook niet bang voor elkaar. In het begin wist ik natuurlijk niet zo goed wat ik deed, Kylián keek mee, vroeg naar het waarom van mijn keuzes en zo klooiden we samen wat aan. Ik probeerde me zijn dans eigen te maken, ik zocht naar de juiste accenten want registreren is meer dan alleen maar een camera erop zetten. We tastten elkaar af, zeiden ook niet zo ontzettend veel. Ik praat vooraf nooit met een choreograaf over diens bedoelingen. Ik probeer het zelf te snappen en de essentie eruit te filteren. Wat vind ik mooi, hoe krijg ik wat ik mooi vind op dat kleine tweedimensionale scherm overgedragen?''

Het woord registreren heeft een nogal denigrerende ondertoon, alsof er geen enkele creatieve vertaling aan te pas zou komen. Maar wat doe je als regisseur bijvoorbeeld met het feit dat de fysieke ruimte bij dans uitgerekend een van de charmes is? Hulscher: ,,Je kunt bij een registratie ruimte niet vertalen in een ruim shot. Dat werkt niet en dus moet je ruimte gaan suggereren met beweging, licht, ritme, montage en doseringen daarvan. Door camera's op kranen te plaatsen kun je ruimte voelbaar maken. Close-ups van mooie dansergezichten zijn vrijwel uitgesloten want dan ben je meteen uit de choreografie en de bewegingen. Wanneer in een pas de deux de dansers uit elkaar gaan, moet je kiezen of je ruim aanschiet of een van beiden volgt en de ander dus niet.

,,De techniek is je gereedschap, maar belangrijker is nog je instinct als vertaler naar televisie. Natuurlijk lukt het niet altijd en vraag je je af waarom het in het theater soms veel krachtiger blijft. Maar andersom biedt televisie ook mogelijkheden. In vechtscènes bijvoorbeeld door een snelle montage of in geval van Kyliáns L'enfant et les sortilèges, dat zich deels afspeelt in een eng bos. Dan kan de camera dat enge beter suggereren dan op een podium waardoor het boven een 'simpele' registratie uitgetild wordt.''

Hulscher zoekt eigenlijk ook nog een choreograaf met wie hij een dansfilm kan maken. Dansfilms hebben de toekomst en hij vreest voor het voortbestaan van dure registraties.

,,Een dansfilm is speciaal voor televisie gemaakt en in filmtaal gechoreografeerd, niet meer voor de ruimte. Het levert een hoop vrijheid op om bijvoorbeeld in het zand of in het bos een film te maken. Ik denk zelfs dat er een nieuwe generatie choreografen zal ontstaan: zij die beide kunnen maar ook zij die veel meer gevoel voor de lens dan voor de bühne hebben. Ik heb Kylián wel eens geprobeerd te verleiden. Hij had wel interesse maar die man is zo goed als podiumkunstenaar dat een dansfilm misschien niet eens veel toevoegt. Zolang ik met een registratie die brok in je keel probeer te vertalen die je krijgt bij het zien van zijn dans, zolang blijf ik doorgaan. Op zoek naar de meerwaarde van dans op televisie.''

De Nederlandse Dansdagen in Maastricht t/m 7 oktober. Inl: (043)350 5555 of www.nederlandsedansdagen.nl.