Ajax op aarde

Het is de afgelopen jaren allemachtig druk geweest bij Ajax. Sinds de verrassende Europacupwinst in 1995 wordt de deur bij de voetbalclub platgelopen door schrijvers, fotografen en documentairemakers. Ook al door het honderdjarig jubileum vorig jaar is er achter weinig schermen zoveel gekeken als in de coulissen van het inmiddels afgebroken stadion De Meer en de Amsterdam Arena.

Fotografe Yvonne Witte was er vroeg bij, zij begon in de zomer van 1995 de club te volgen, maakte nog mee dat in december van dat jaar de wereldbeker voor clubteams werd gewonnen en kon vervolgens de neergang van de zelfbenoemde godenzonen van nabij vastleggen. Haar boek verschijnt echter pas nu, na het prachtige jubileumboek Ajax en de documentaire Daar hoorden zij Engelen zingen. Die hebben veel gezichten (Louis van Gaal, Jari Litmanen, Edgar Davids) en plaatsen (materiaalhok, gang met portretgalerij, waskamer) tot bekend, bijna afgegraasd terrein gemaakt.

De aardigste foto's van In de catacomben — het boekje waarin ruim zestig van Wittes foto's zijn gebundeld met wat kortere teksten van usual suspects als David Endt en Youp van 't Hek — zijn dan ook die waarop weinig herkenbaars te zien is. Dat zijn er heel wat, omdat Witte de camera graag laag richt, vlak boven het gras: zo zien we hoe op een van de eerste foto's een nauwelijks herkenbare speler die het veld opkomt, enigszins gehinderd door de bos sponsorbloemen die hij meedraagt, een hand bijgelovig langs het gras strijkt. Het leven in de skybox wordt getoond door een foto waarop alleen zes chique damesbenen te zien zijn, sterk contrasterend met de door de modder bijna zwartgekleurde onderbenen van spitsspeler Nikos Machlas. Of een zwartwitfoto van het gras zelf, met een modderstreep die er als een snijwond diep doorheen loopt. Het zijn mooie, verstilde beelden, die bovendien aansluiten bij de bijzonder aardse, verdedigende speelwijze die de ploeg zich inmiddels heeft aangemeten: de godenzonen zijn terug op het gras.

Yvonne Witte: In de catacomben. L.J. Veen, 80 blz. ƒ19,90