Turkije wijzigt de grondwet voor `Europa'

Het Turkse parlement heeft gisteren ingestemd met een omvangrijke wijziging van de grondwet die tot doel heeft het land dichter bij de Europese Unie te brengen.

Zo wordt de weg geopend naar een groter gebruik van het Koerdisch in het openbare leven en worden er meer waarborgen ingebouwd voor arrestanten.

Of de grondwetswijziging de Europese Unie echter volledig tevreden zal stellen is een open vraag. Zo wordt de doodstraf niet geheel afgeschaft: zij blijft in de boeken voor bijvoorbeeld daden van terreur. Voor de leider van de Koerdische Arbeiderspartij, Abdullah Öcalan, die na zijn doodvonnis op het eiland Imrali zijn lot afwacht, heeft de grondwetswijziging dan ook vooralsnog weinig effect.

Het was de Turkse regering er veel aan gelegen om de grondwetswijziging zo snel mogelijk door te voeren. Binnenkort immers komt Brussel met een nieuw voortgangsrapport over Turkije, dat sinds 1999 in de wachtkamer van Europa zit. Algemeen bestond het gevoel de afgelopen maanden dat de romance tussen Ankara en Brussel flink aan het bekoelen was. In Turkije deed op een gegeven moment zelfs het gerucht de ronde dat Brussel het kandidaat-lidmaatschap van dit land wilde beëindigen omdat het toch nergens toe zou leiden. Met de grondwetswijziging probeert Ankara nu de bekoelde relatie een nieuw elan te geven.

Of dat gaat lukken is echter zeer de vraag. Vanuit verschillende hoeken is immers al teleurgesteld gereageerd op de exercitie in Ankara. Zo sprak een vertegenwoordiger van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch al van een gemiste kans. Human Rights Watch had de Turkse regering aangespoord om eens en voor altijd grote schoonmaak te houden op het punt van bijvoorbeeld de individuele rechten van arrestanten en gedetineerden. Op een aantal punten heeft het Turkse parlement die rechten inderdaad verbeterd maar volgens de organisatie gaat dat echter lang niet ver genoeg.

En ook de doodstraf blijft een heikel punt. In Turkije is sinds 1984 niemand meer geëxecuteerd, maar de doodstraf wordt nog wel vrij regelmatig geëist en ook uitgesproken. Pikant genoeg gaat het dan vrijwel altijd om wat de Turkse autoriteiten terrorisme noemen. Voor die categorie misdaden is de doodstraf nu ook na de grondwetswijziging behouden gebleven.

Vanuit Koerdische kring is verheugd gereageerd op het schrappen van de term `verboden talen' uit de constitutie. Algemeen bestaat daar de hoop dat dit de eerste stap is op weg naar het toestaan van Koerdische televisiestations en radiozenders. Overigens blijven er waarborgen in de Turkse wet wat het gebruik van andere talen betreft. Zo mag het gebruik daarvan de eenheid van Turkije niet in gevaar brengen en de publieke orde niet bedreigen.