Lang leve het verzet

Velo Bierman (85) heeft een stem waar pubers stil van worden. Met dreigende bas: ,,Jullie hebben alles, ik mag rustig zeggen, jullie hebben te veel van het goeie. Dat zullen jullie begrijpen als het er niet meer is.'' Blauwe meisjesogen kijken schuldbewust naar de oude heer voor de klas. De stem knakt als hij vervolgens om één minuut stilte vraagt, ,,voor hetgeen er in Amerika is gebeurd''.

Bierman was tijdens de oorlog kortstondig betrokken bij het Englandspiel en verbleef gedurende vier jaar in diverse kampen. Hij is een van de drie verzetsstrijders die aan het woord komen in Lang Leve het Verzet, het eerste deel van een nieuwe reeks programma's van Michiel van Erp.

Elk van de drie mannen is nog volop bezig met de bewogen episode uit hun verleden, maar het verschil in verwerking is pijnlijk.

Voor Bierman en Albert Postma (82) is het doorgeven van hun ervaringen aan de jeugd het belangrijkst. Ex-RAF piloot Postma is verheugd over de aanwezigheid van een aantal scholieren bij de herdenking van twee omgekomen Engelse vliegers. Bierman wordt op school onthaald met zoenen, trots toont hij maquettes die leerlingen maakten naar aanleiding van zijn kampverhalen.

Wim Berrevoets (82) is verbitterd, nog steeds verbolgen over het feit dat zijn verzetsactiviteiten niet hebben geleid tot promotie bij de politie. Het monument dat een paar jaar geleden werd neergezet, als herinnering aan de wapendroppings waar hij bij betrokken was, vindt hij te klein.

Michiel van Erp is de productiefste programmamaker van Hilversum. De laatste paar jaar maakte hij de veelbesproken series Lang Leve de Vereniging, Lang Leve de Kampioen en Lang Leve de Victorie, vorig seizoen maakte hij het `documentaire magazine' Ons Genoegen. De Lang Leve-series waren consistent in thematiek en toon: verrassende clubs en mensen, veelal uit de provincie, werden met lichte verbazing maar op respectvolle wijze geportretteerd.

Voor de nieuwe reeks, met één onderwerp per aflevering in plaats van twee, en vier redacteuren in plaats van twee, wilde Van Erp een kortere productietijd, zodat hij meer op de actualiteit kan inspelen. Ook al is dat voordeel gering bij een aflevering over het verzet, de verwijzingen naar de aanslagen in Amerika geven aan dat er voor een niet-nieuwsprogramma ongekend snel is gewerkt. De keerzijde is vluchtigheid, en verlies van opmerkelijke beelden. Van Erp had zichtbaar minder tijd, zonder rustige observaties zit Lang Leve het Verzet dichter tegen doorsnee-tv aan dan de vorige series.

Maar een paar van die opmerkelijke beelden zijn er nog steeds. Mevrouw Berrevoets in de auto wordt treiterig lang gefilmd vanaf de andere kant van de weg, als kijker snak je naar een veranderend perspectief. Gebleven is ook de naief-onwetende houding van de maker. Mevrouw Berrevoets vertelt dat wapendroppings op Radio Oranje werden aangekondigd als `de rozen zijn rood'. Van Erp, in opperste verbazing: ,,Waarom hadden ze zo'n rare code daarvoor verzonnen?'' Heroïek is niet weggelegd voor verzet in de polder.

Lang Leve het Verzet, VARA, Ned.3, 21.15u