Kredietcrisis breidt zich uit

Wat heeft het Frans electrotechnisch bedrijf Alstom te maken met de jongste zeepbel die gebarsten is? Het antwoord op die vraag moet gezocht worden in een bijzondere vorm van financiering. Alstom heeft gewaarschuwd voor mogelijk grote verliezen op leningen die het bedrijf aan een klant heeft verstrekt. Zulke verliezen lijken zich niet langer te beperken tot leveranciers van telecomapparatuur, maar verspreiden zich nu ook naar de sectoren voor kapitaalgoederen en electrotechniek. De technologiezeepbel mag dan al gebarsten zijn, de kredietzeepbel doet dat nu pas.

Niet alleen technologie- en telecomfirma's hebben de afgelopen jaren torenhoge schulden opgebouwd. Ze waren misschien het meest extreme voorbeeld, maar allerlei andere bedrijven deden ook graag mee. De groeilust van de aandelenmarkt was onverzadigbaar. Alleen al omdat ze zich in de schulden staken en in de toekomst investeerden, werden bedrijven beloond met hoge koersen. Maar leningen lopen snel uit de hand en als eenmaal een kredietzeepbel is gevormd, loopt uiteindelijk de lucht eruit. Verliezen op leningen aan klanten zijn tekenen die daarop wijzen.

Dergelijke leningen zijn niet onwenselijk. Ze zijn veilig genoeg in bedrijfstakken waar de cashflow makkelijk voorspeld kan worden, zoals in de nutssector. En in sommige gevallen kunnen crediteuren met ervaring in dezelfde bedrijfstak de kredietwaardigheid van hun klanten beter beoordelen dan banken. Maar helaas kan er eenvoudig misbruik van dit soort leningen worden gemaakt. Ze worden verstrekt aan dubieuze debiteuren, waar banken nooit mee in zee zouden gaan. Ze worden gebruikt in groeisectoren, niet alleen in stabiele. Bovendien is de prijsstelling vaak verkeerd. Dat gebeurt als crediteuren wanhopig worden om iets te verkopen.

In tijden van voorspoed blijven deze kwalijke zaken verborgen, maar in mindere tijden komen ze altijd aan de oppervlakte. En als het echt verkeerd gaat kunnen de gevolgen ernstig zijn. Banken kunnen hun risico's tenminste nog spreiden door aan diverse bedrijfstakken te lenen. Banken treffen doorgaans ook voorzieningen voor slecht renderende leningen. Niet alle debiteuren die geld geleend hebben van hun leverancier genieten die voordelen. Als hun crediteuren in gebreke blijven, kunnen ze zelf ook spoedig in liquiditeitsproblemen terechtkomen.

Bedrijfstakken die kwetsbaar zijn voor verliezen op leningen aan klanten zijn normaal gesproken kapitaalintensief. De verkochte producten zijn vaak zo duur dat het kopers jaren kost om de kosten eruit te halen. Het klantenbestand is gewoonlijk stabiel: het kleine aantal concurrenten leidt tot een concentratie van het financiële risico voor crediteuren. Tenslotte verkeren de klanten vaak in financiële nood. De sector voor telecomapparatuur past heel goed in dit plaatje. Maar ook bedrijfstakken zoals die voor transportapparatuur en krachtcentrales liggen niet ver achter. Dat is iets waarmee beleggers in Siemens en ABB rekening moeten houden.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld