`Diepe ellende vinden wij mooi'

De muziek van De Kift is nauw verbonden met de Zaanstreek. Maar de bandleden vergelijken zichzelf het liefst met Russische schrijvers als Tsjechov, Nabokov en Boenin. Met een nieuwe cd en een toernee vieren ze nu hun twaalfeneenhalf jarig bestaan.

Negen jaar lang bewoonden Wim ter Weele en Ferry Heijne, de twee kernleden van De Kift, een boerderij nabij Oost-Knollendam, inmiddels gesloopt voor nieuwbouw. De huidige uitvalsbasis van de groep, kantoor en studio, staat te midden van de cacao- en meelfabrieken van Koog aan de Zaan. Het is zelfs de voormalige directeurswoning van Evert Honig, van de Honig-fabriek.

Hier zijn enkele leden van de Kift-familie bezig met het `assembleren' van het als altijd in eigen beheer uitgebrachte Koper: de koperkleurige, kartonnen hoesjes worden om de cd's gevouwen, de tekstvelletjes en vier sets van veertien plakplaatjes, bestemd voor een Verkade-album-achtig plakboek dat je er los bij kunt kopen, moeten erin. Vader Jan Heijne, trompettist van de band, zijn vrouw, die zorgdraagt voor de `merchandising' bij optredens en bovendien de podiumkleding wast, en haar zuster zijn druk aan het werk. Later komen nog enkele vrijwilligers. Ferry's broer Marco doet het management, neef Wim speelt gitaar.

Zowel de cd Koper als de bijbehorende tournee heeft een losse verhaallijn: een receptie ter viering van het jubileum. Ter Weele: ,,We spelen op ons eigen `bal na'. Er zijn wat ongenode, aan lager wal geraakte gasten die zich misdragen, er is een ingehuurde ceremoniemeester. Allemaal mensen met hun eigen achtergrond. We hebben nooit zo'n duidelijk, pasklaar verhaal, maar dat is het idee. Een groteske versie van de geschiedenis van De Kift.''

Het verhaal is, als altijd bij De Kift, samengesteld uit flarden wereldliteratuur. Wolfgang Borchert, ooit soldaat in Duitse dienst aan het Oostfront, is al jaren een favoriet van de band. Ter Weele: ,,Borchert kan fantastisch mooi de absolute hopeloosheid beschrijven. Vol mededogen. We sympathiseren met mensen die die diepe ellende laten zien en toch proberen de dingen in normale proporties te blijven zien. Dat vinden we mooi.''

Behalve Borchert zitten er opvallend veel Russen bij, zoals Nabokov, Tsjechov, Jerofejev, Boenin. ,,Hun achtergrond is vergelijkbaar met die van De Kift'', zegt Ferry Heijne. Hij zingt of declameert die teksten met zijn hoekige, knoestige recht-voor-zijn-raap-accent, knoestig als de muziek, waarin hakkende punkgitaren botsen op schetterende koperflarden. Heijne: ,,Boenin kan heel mooi beelden oproepen van een woest platteland, met modderige paden en vervallen boerenschuren. Die sfeer doet me denken aan onze tijd in Oost-Knollendam. Op die manier leeft die plek in ons werk voort. Ik wil het rechttoe-rechtaan brengen, zonder me te bekommeren om een al of niet beschaafde uitspraak.''

,,Het is wel het accent van de werkvloer'', zegt Jan Heijne, die voor zijn pensionering werkte in een metaalfabriek en precies zo praat. ,,Een andere taal dan ze op kantoor spreken.'' Heijne, nog steeds actief in het korps van Assendelft, kan mooie verhalen vertellen over de competitie tussen de verschillende korpsen in de buurt. In die wereld gaat het wel even anders toe dan bij De Kift. ,,Dan kan ik flink van leer trekken, als ik dat in het korps zou doen zou de dirigent de boel meteen platleggen.''

Toch heeft Ferry Heijne warme herinneringen aan datzelfde korps. Hij leerde er trompet spelen, wat hij ook bij De Kift regelmatig doet, en noten lezen. ,,In mijn herinnering klonk het allemaal vrij bot en grof, al die blazers in zo'n muziektent. Dat vind ik mooi, daarom komt dat ook in onze muziek terug.''

,,Zo'n Verkade-album is ook wel een beetje Zaans natuurlijk'', zegt Ter Weele, ,,maar het is niet het idee van De Kift om dat Zaanse karakter te exploiteren. Ik kom uit Zuid-Holland, er zitten ook jongens uit Amsterdam in de band. Maar we hebben wel muziek geleverd voor het nieuwe Zaans Museum, Ferry heeft er teksten voor ingesproken.'' Ferry: ,,Ik heb wel binding met de Zaanstreek, ja. Ik kom er vandaan, meer is het niet.''

Optredens: 5/10 Burgerweeshuis Deventer; 12/10 Willemeen Arnhem; 18/10 Hedon Zwolle; 19/10 Vera Groningen; 17/11 Manifesto Hoorn; tournee t/m februari. Tv-documentaire `Iets wat niet glimt kan ook mooi zijn' over De Kift: 5/10, 00.05 uur Ned.1.