Delfzijl wil niet van chloor af

Akzo Nobel gaat twee chloorfabrieken in Delfzijl in 2004 sluiten. Daardoor verdwijnen 180 arbeidsplaatsen. De vakbonden eisen een onderzoek naar de noodzaak van sluiting.

Bijna dertig jaar werkt hij bij het chemieconcern Akzo Nobel in Delfzijl. Jan Wierenga, kaderlid van vakbond FNV Bondgenoten, is niet verrast dat zijn bedrijf over ruim twee jaar de dertig jaar oude chloorfabrieken DEB en CKB (Chloor Koolwaterstoffen Bedrijf), gaat sluiten. ,,Dit zagen we aankomen. Akzo is al een poos bezig om Delfzijl, zoals wij dat noemen, te ont-Akzoën.'' Midden jaren tachtig werkten er bij het chemieconcern in Delfzijl nog 1.800 mensen, nu zijn dat er 960.

De werknemers reageerden gelaten op het nieuws dat de twee chloorfabrieken dicht gaan, zegt Wierenga. Beide `business units' lijden maandelijks een verlies van een miljoen gulden, de productieprocessen zijn verouderd en op de wereldmarkt is er een overschot van 40 procent aan productiecapaciteit voor chloor.

Pogingen tot kostenverlaging en rentabiliteitsverbetering hadden niet het gewenste effect. De fabrieken verkopen lukte niet. Akzo bood ze voor het symbolische bedrag van één euro aan Antheüs Magnesium BV aan, het consortium van Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM), Nedmag (bedrijf dat magnesiumchloride delft) en Corus (moederbedrijf van Aluminium Delfzijl), dat de bouw van een magnesiumfabriek in Delfzijl voorbereidt. Maar dat bedrijf hapte niet toe.

Wierenga wil zich nog niet neerleggen bij sluiting. Hij eist inzage in de boeken, om te zien of de verliezen echt zo groot zijn als de directie zegt. Zijn CNV-collega Frans van der Veen vindt dat Akzo verplicht is om voor vervangende werkgelegenheid te zorgen. Dat vindt ook wethouder H. Houwerzijl van Delfzijl. Volgens hem komt er voor 2006 geen nieuwe magnesiumfabriek.

FNV-er Wierenga is van mening dat de rijksoverheid moet investeren in het Antheüs-project. De Groningse gedeputeerde J. Boertjens (economische zaken) is dat met hem eens. Gisteren sprak deze in Den Haag met minister Jorritsma, en de Groningse commissaris der Koningin Alders overlegde vanmorgen met Minister Pronk (VROM) over de ontstane situatie.

Gedeputeerde Boertjens is bezorgd over het verlies aan arbeidsplaatsen. De provincie is voorstander van het verminderen van het aantal omstreden chloortransporten, dat nu tussen de fabriek in Delfzijl en Rotterdam rijdt. Maar hij wil wel dat Akzo de contracten met bedrijven voor de levering van chloor nakomt. Akzo heeft langlopende contracten met Teijin Twaron en Noveon in Delfzijl voor de levering van tussen de 20.000 en 25.000 ton chloor per jaar. Boertjens vreest dat Twaron afziet van een voorgenomen investering van een half miljard gulden, als men na 2004 niet verzekerd is van de aanvoer van chloor. ,,Ze moeten vertrouwen hebben dat er chloor wordt aangevoerd'', stelt Boertjens.

Een woordvoerder van Akzo Nobel ontkent dat het sluiten van de fabrieken verband heeft met de discussie over de chloortransporten. Al veertig jaar rijden er treinwagons met chloor van Delfzijl naar het Botlekgebied, jaarlijks wordt er op deze manier 25.000 ton chloor vervoerd, omdat er ter plekke te weinig chloorverwerkende afnemers zijn. Volgens de Akzo-woordvoerder zal het chloor na 2004 worden aangevoerd uit Duitsland en Zweden. Het gaat dan per trein vermoedelijk via Hengelo naar Delfzijl. Transport vanuit Rotterdam naar Delfzijl noemt hij ,,niet waarschijnlijk''.

Minister Pronk (VROM) wil productie en verwerking van chloor in de toekomst op één locatie hebben en sprak hier al over met Akzo. Gedeputeerde Boertjens wil ook naar zo'n gesloten complex toe. De bouw van een kleine chloorfabriek is daarbij een optie. Maar nog beter is wanneer de magnesiumfabriek (het Antheüs-project) eindelijk van start kan gaan. ,,Bij de productie van 30.000 ton magnesium uit magnesiumchloride, krijg je 90.000 ton chloor. Dat zou dan afgenomen kunnen worden op hetzelfde complex'', aldus Boertjens. Financiële steun van Jorritsma zou hij ,,plezierig'' vinden.

Vijf milieuorganisaties, waaronder de Waddenvereniging, Natuur en Milieu en Greenpeace, noemen de sluiting van de chloorfabrieken een stap op weg naar schone chemie aan de rand van de Waddenzee. De lozing van chloorkoolwaterstoffen door de fabrieken in de Waddenzee beschouwt men als een mogelijke oorzaak van de sterfte van duizenden zeehonden in 1988. De organisaties dringen er bij de overheid en het bedrijfsleven op aan om alle chlooractiviteiten te staken. ,,Het wordt tijd voor een actieve industriepolitiek, gericht op schone productie'', aldus de organisaties. De risico's op calamiteiten voor omwonenden van de fabrieken en de chloortransporten is te groot, stelt men.

Boertjens vindt dit ,,gevaarlijke opmerkingen'', die ,,bezijden de realiteit'' staan. ,,De milieuorganisaties brengen zo duizenden arbeidsplaatsen in gevaar. In Delfzijl staan integere bedrijven, die volgens de Nederlandse milieunormen produceren.'' Het rijden van chloortreinen moet nu ook weer niet gedramatiseerd worden, oordeelt hij. ,,Ze zijn met de scherpste veiligheidseisen omkleed.''