De wet kent geen terrorisme

Grondwet en wetboek van strafrecht kennen de term terrorisme niet, en de BVD hanteert een nauwomschreven definitie van het begrip. Extremistische organisaties als Dev-Sol kunnen mede daardoor hier worden gedoogd.

,,Een gewelddadige groepering''. Zo typeert de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) de Turkse extreem-linkse organisatie Dev-Sol, ofwel DHKP-C. De BVD wijdt elk jaar in zijn jaarverslag wel een passage aan deze groepering waarvan, voorzover bekend, enkele honderden aanhangers in Nederland actief zijn, en die in landen als Duitsland en Frankrijk verboden is. De leider van de beweging, Dursun Karatas, bevindt zich in Frankrijk en reist een paar keer per jaar naar Amsterdam om te kunnen vergaderen met zijn kameraden uit heel Europa.

Ondanks de aandacht blijkt de BVD tegelijkertijd moeite te hebben het gewelddadig karakter van Dev-Sol aan te tonen. Zo schrijft de dienst in zijn jaarverslag van 2000 dat de DHKP-C ondanks een sterk teruglopend aantal aanhangers en een structurele afname in politieke activiteiten, regelmatig de publiciteit weet te halen en zo de eigen verzwakte positie maskeert. In het laatste jaarverslag staat bijvoorbeeld: ,,In ons land is in het begin en in de laatste maanden van 2000 met enige regelmaat door aanhangers van onder meer de DHKP-C op vreedzame wijze geprotesteerd (in de vorm van demonstraties, hongerstakingen, het aanbieden van petities en een enkele bezetting) tegen de situatie in Turkse gevangenissen en de aangekondigde hervorming van het gevangeniswezen.''

Verzoeken van Turkije om een eind te maken aan de vrije handel en wandel van DHKP-C werden door Nederland altijd afgewezen op grond van de ,,vrijheid van meningsuiting''. Hetzelfde argument gebruikte Nederland, alweer tot ergernis van Navo-bondgenoot Turkije, bij de oprichting van het Koerdisch parlement in ballingschap, dat een speelbal zou zijn van de 'terroristische' PKK.

Terrorisme-deskundige Marianne van Leeuwen van het instituut Clingendael constateert dat bewegingen die elders verboden zijn en waarop de politie jaagt, in Nederland vrijelijk bijeen kunnen komen in vergaderruimtes van hun verenigingen. ,,Nederland heeft in het verleden ook bewegingen als RAF gedoogd zolang ze zich hier koest hielden'', aldus Van Leeuwen. ,,Zo kon een beeld ontstaan van Nederland als makkelijk en argeloos. Dat klopt ook wel.''

Volgens de BVD zijn de PKK en DHKP-C geen terroristische organisaties. Want onder terreur verstaat de dienst ,,het plegen van of dreigen met op mensenlevens gericht geweld, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen of politieke besluitvorming te beïnvloeden.'' Zo was de aanslag op het huis van de toenmalige staatssecretaris Kosto door RaRa in 1991 ook een politieke daad en geen terrorisme.

Het zou trouwens geen enkel nut hebben om een organisatie van terrorisme te betichten. De Nederlandse grondwet noch het wetboek van strafrecht kennen de term. Daden van terreur worden aangepakt op andere strafrechtelijke gronden. Vijf leden van de DHKP-C konden begin dit jaar door de Bredase rechter worden veroordeeld voor afpersing en mishandeling van zes Turken tot straffen van negen maanden tot twee jaar cel. En de leden van de organisatie die enkele maanden geleden in een theehuis in Amsterdam een Turk doodschoten en nog voortvluchtig zijn, kunnen wellicht worden bestempeld als leden van een criminele organisatie. Die zijn wél verboden.

Ondanks het ontbreken van een 'terreurwet' doen de Nederlandse banken volop mee in de 'oorlog tegen terrorisme'. De Nederlandsche Bank heeft de banken opgedragen rekeningen van terrorisme verdachte personen en organisaties te blokkeren. Eergisteren werden, na eigen onderzoek van de banken zelf, twee rekeningen met in totaal een half miljoen gulden dan ook bevroren. ,,Een wonderlijke kwestie,'' zegt Van Leeuwen. ,,Banken die optreden tegen iets wat niet eens bestaat volgens de wet, laat staan verboden is.''

Het VVD-Kamerlid Frans Weisglas meent dat ,,er in Nederland geen plaats mag zijn voor organisaties die zich hier of elders bezighouden met het terrorisme. Als een organisatie vermeld staat op de lijst van Amerika of de Verenigde Naties, moet dat genoeg reden zijn voor justitie om er een onderzoek naar in te stellen om te achterhalen of het inderdaad een terroristische organisatie betreft.'' Toch ziet Weisglas geen aanleiding om terrorisme als zodanig strafbaar te stellen. ,,De wet op criminele organisaties dekt een heleboel.''