Schrijvers willen meer royalties

Nederlandse schrijvers willen meer royalties ontvangen voor hun boeken, en er meer zeggenschap over krijgen. Bovendien willen ze niet langer dat hun boeken `eeuwig' bij een uitgever ondergebracht blijven.

Een aantal schrijvers, onder wie Marcel Möring, Renate Dorrestein, Connie Palmen en Adriaan van Dis, heeft zich verenigd onder de naam groep-Mak, naar initiatiefnemer Geert Mak. Zij vinden dat het modelcontract, ontworpen in 1973 en in de jaren tachtig en negentig aangepast, aan vernieuwing toe is. Mak: ,,Het is een stoffig contract, dat op vele punten moet worden aangepast.''

Het maximumpercentage van royalties, momenteel vijftien procent, moet kunnen worden opgetrokken wanneer een auteur heel veel boeken verkoopt. Bovendien moeten de nevenrechten, waarin onder meer de verfilming van een boek wordt geregeld, worden aangepast. Mak: ,,Het is niet vanzelfsprekend dat de uitgever vijftig procent van de verkooprechten van een film opstrijkt.'' De groep-Mak bevat ongeveer vijfendertig auteurs. Joost Nijsen, directeur van Uitgeverij Podium en tevens voorzitter van de literaire uitgeversgroep, begrijpt dat auteurs zich ,,na decennia van desinteresse'' zijn gaan interesseren voor de zakelijke kant van de relatie auteur-uitgever, maar heeft ,,gemengde gevoelens'' over hun eisen. ,,We hebben vorige week vergaderd met een aantal literaire uitgevers, en er was sprake van grote verbazing en ook wel verontwaardiging. Er leeft veel onbegrip bij auteurs over wat uitgevers nu precies doen'', aldus Nijsen. Volgens Nijsen kan de eis van de hogere royalties niet worden ingewilligd. ,,Literaire uitgevers moeten al knokken voor een minimumwinst, op zo'n manier kunnen we geen nieuwe auteurs meer laten debuteren'', aldus Nijsen. Volgens Mak valt dat wel mee. ,,De uitgevers moeten ook een mooi pand in de binnenstad betalen, en de afvloeiingsregeling voor de manager.'' De auteurs willen bovendien niet langer dat hun boeken `eeuwig' bij een uitgeverij zijn ondergebracht. Mak: ,,In de VS wordt er een termijn van zeven jaar gehanteerd, dan komt een boek vrij.'' Nijsen vreest voor verminderde interesse van uitgevers voor hun auteurs. ,,Als uitgever plant je een zaadje, en het is niet fijn als de boom zomaar kan verdwijnen, net wanneer hij vrucht gaat dragen.'' De gesprekken over het modelcontract, dat niet verplicht is, maar wel normerend werkt, begonnen vorig najaar, toen bleek dat auteurs die boeken verkopen via de boekenclub slechts vijf procent van de verkoopprijs opstreken. Ongeveer gelijktijdig kwam de Groep Algemene Uitgevers met het voorstel om het modelcontract te moderniseren op het punt van de digitalisering. De groep Mak en de VVL zijn sindsdien beziggeweest om hun eisen op papier te zetten.

Marijke Spies, voorzitter van de VVL: ,,We hebben met de groep-Mak gesproken, en we vormen nu een front.'' Het pakket met eisen wordt momenteel door een jurist van de VVL bekeken, alvorens het naar de Groep Algemene Uitgevers gaat. Binnen enkele weken gaan de auteurs en uitgevers met elkaar om tafel zitten. Nijsen: ,,De auteurs zetten hoog in, maar we komen er wel uit.''