Liv Ullmann maakt Bergmans dames minder tobberig

Hoewel ze na het afslaan van een rol in Fanny en Alexander jarenlang niet meer met regisseur Ingmar Bergman sprak, is actrice Liv Ullmann in haar tweede carrière als filmmaakster weer veel verschuldigd aan de man die haar een gezicht gaf. Ook nu geeft zij zijn verhalen gezichten, al is het dit maal door zijn scenario's te regisseren. Je ontkomt bij het kijken naar het vorig jaar tijdens het Filmfestival Cannes voor het eerst vertoonde Trolösa (Faithless) dan ook niet aan het gadeslaan (en reconstrueren) van een ping-pongwedstrijdje tussen Ullmann en Bergman. Vooral niet omdat de eerste in interviews verklaarde dat zij heeft gebeden en gesmeekt om de film een menselijker gezicht te mogen geven en de laatste een oude toneelschrijver (Erland Josephson) opvoert die zijn eigen naam draagt en toegaf het script vol autobiografische zaken te hebben gestopt. De verhaallijn rondom een overspelige actrice is onmiskenbaar Bergmanesk, met zijn verwijzingen naar noodlotstragedies van Ibsen en Aischylos. Ullmanns interpretatie daarvan is minder tobberig dan de dames in relatiedrama's die zij zelf onder Bergmans regie ten gestalte gaf. Blijmoedig laat zij protagoniste Marianne (Lena Endre, wel weer zo'n echte Bergman-actrice met van die gezonde wangen, volle mond en vochtige, alleswetende ogen) een buitenechtelijke verhouding aanknopen met toneelschrijver en huisvriend David (Krister Henriksson). Naïef of overmoedig denkt zij dat niets haar geluk kan schaden, maar moet uiteindelijk aanzien hoe de twee mannen in haar leven en haar dochtertje ten onder gaan. Er zit een flinke portie drama in deze pijnlijke verwikkelingen, maar dat is naar de achtergrond gedrongen doordat de film wordt verteld als een verhaal over een verhaal. Marianne komt als een hersenschim of een herinneringsbeeld de gebeurtenissen oproepen voor het geestesoog van de oude Bergman. Zelfs in deze flashbacks of zijn het ingeleefde fantasieën? is het geluid weggedraaid ten gunste van een voice-over van de actrice. Dit spelen met verhaalrealiteiten en tijden is ook alweer zo'n Bergmanesk element. Er ontstaat zeker in deze film veel afstand door. Maar Ullmann weet wel hoe zij haar acteurs zo moet regisseren dat hun emoties heel intens overkomen.

Trolösa (Faithless). Regie: Liv Ullmann. Met: Lena Endre, Erland Josephson, Krister Henriksson, Thomas Hanzon, Michelle Gylemo. In: Pathé Arthouse en The Movies, Amsterdam; Cinerama, Rotterdam; Babylon, Den Haag; Filmcentrum Poelestraat, Groningen; Lux, Nijmegen.