Kamer staat gebruiken van embryo's toe

Eicellen die in een reageerbuis zijn bevrucht, maar niet meer nodig zijn voor de zwangerschap, mogen voor wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt. De Tweede Kamer stemt in met een wetsvoorstel van het kabinet dat dit soort onderzoek legaliseert.

Wel moet de vrouw instemmen met het gebruik van de embryo's en dient het onderzoek te voldoen aan een aantal voorwaarden. Het apart kweken van embryo's voor wetenschappelijk gebruik blijft nog wel verboden. Maar de Kamer wil dit verbod eerder dan het kabinet had voorgesteld kunnen opheffen, als dit nodig is voor onderzoek om bijvoorbeeld de bevruchting voor de vrouw minder belastend te maken.

Een grote minderheid in de Kamer (CDA, ChristenUnie en SGP) keert zich fel tegen het wetsvoorstel. Volgens deze fractie begint de beschermwaardigheid van het leven direct bij de bevruchting, reden waarom met name ChristenUnie en SGP zich keren tegen in-vitrofertilisatie (IVF). Daarbij worden, bij de huidige stand van de techniek, meer eicellen bevrucht dan in de vrouw worden teruggeplaatst.

De resterende embryo's worden weggegooid, voor de fracties van ChristenUnie en SGP een handeling die met het doden van leven gelijk wordt gesteld. Voor het CDA begint het leven ook bij de bevruchting, maar voor deze fractie weegt de mogelijkheid om op deze manier een echtpaar kinderen te schenken zwaarder dan het lot van de resterende embryo's.

Het CDA wijst echter het `instrumenteel gebruik' van deze embryo's van de hand: er zijn andere wetenschappelijke technieken voorhanden waarmee hetzelfde kan worden bereikt (zoals inzicht en bestrijding van de ziektes van Alzheimer en Parkinson) als met het gebruik van embryo's. Ook noemen de christelijke fracties, zo bleek tijdens de discussie, het gevaar groot dat artsen meer eicellen bevruchten dan strikt noodzakelijk, om zo extra restembryo's te verwerven en daarmee in feite apart embryo's kweken voor onderzoek.

Onderzoek met restembryo's vergt volgens het wetsvoorstel vooraf goedkeuring van een landelijke ethische toetsingscommissie. Voor het onderzoek mogen enkel levende embryo's gebruikt worden tot 14 dagen na de bevruchting van de eicel. Deze grens is gekozen omdat er daarna de celdeling gedifferentieerd wordt naar de onderdelen van het menselijk lichaam, zo schrijven de ministers Borst (Volksgezondheid) en Korthals (justitie) in een toelichting.

De drie regeringsfracties (D66, PvdA en VVD) hebben geen inhoudelijke bezwaren tegen het speciaal voor het gebruik bij wetenschappelijk onderzoek kweken van embryo's, maar volgens deze partijen is dat nu nog niet nodig. Ze stemmen in met het voorlopig verbod op deze kweek, maar vinden anders dan het kabinet voorstelt, het niet nodig dit verbod aan een minimumtermijn van drie jaar te binden. Het kabinet beantwoordt de Kamer vanavond.