Elke dag schrikken van het winstalarm

Beleggers worden bang en reageren nerveus op de groeiende stroom winstwaarschuwingen. Is Mr. Market manisch depressief?

,,Dit is een verkopersmarkt'', verzucht de effectenhandelaar, een veteraan in de financiële arena. Het winstalarm van uitzendorganisatie Vedior beet gisteren 18 procent uit de beurskoers. Maandag veegden beleggers en speculanten 24 procent van de koers van Numico (vitamines, babyvoeding) af.

Elke dag zijn er nu wel winstwaarschuwingen, van Nederlandse bedrijven zelf, of van Amerikaanse en andere internationale concurrenten. De schokgolven van de terreuraanslagen van 11 september in New York en Washington plantten zich voort door de economie.

In eerste instantie schrokken beleggers; het toch al tanende vertrouwen in economische mooi-weer scenario's was weg. Vrijwel direct concentreerden analisten, vermogensbeheerders en handelaren zich op de direct getroffen sectoren: luchtvaartmaatschappijen, vliegtuigbouwers (her)verzekeraars en banken.

Even geen tijd voor luxe. De winstwaarschuwing, vorige week, van luxe-merkartikelenverkoper Gucci lag voor de hand.

Maar nu komen steeds weer nieuwe bedrijfstakken met sombere informatie die beleggers angst aanjaagt. Uitzendbureaus, die normaal als een van de eerste bedrijfstakken profiteren van aantrekkende groei, zien nu tegenvallers.

Bedrijven knijpen hun advertentiebudgetten af: slecht voor uitgevers en tv-stations. Komt VNU nog vandaag met een winstwaarschuwing? Ondernemingen stellen investeringen uit: slecht voor iedereen die kantoren van hun alledaagse levensbehoeften voorziet, van kantoorartikelen (Buhrmann) tot vastgoedmaatschappijen, en van verhuizers tot vervoerders, zoals een containerrederij als P$&O/Nedlloyd.

En Nederlandse bedrijven, die de afgelopen jaren voor tientallen miljarden gulden Amerikaanse concurrenten hebben opgekocht, merken de gevolgen. In hun zaken, en in hun beurskoers. De gevolgen: financiële analisten verlagen hun taxaties, potentiële aandelenkopers zoeken bij voorbaat dekking.

,,De markt toont zich steeds verrast'', zegt aandelenanalist Menno Sanderse van zakenbank Merrill Lynch. ,,Eerst werden de koersen lager gezet door een gewijzigde perceptie van risico, een van de factoren die de prijs bepaalt van een aandeel. Nu zorgen de winstwaarschuwingen voor een tweede aanpassing.''

De optimisten vinden in de afstraffingen van Vedior en Numico nog verklaringen die voor andere fondsen niet zullen gelden. Uitzendbedrijf Vedior kwam eerder dit jaar met een grote aandelenemissie om zijn financiële gezondheid te verbeteren. Met de uitbreiding van het aandelenkapitaal heeft het bedrijf tegelijkertijd een nieuwe schare beleggers in huis gehaald. Nieuwkomers houden niet van verrassingen en vertrekken met minder schroom dan trouwe `langzitters'.

Buhrmann, mondiaal marktleider in de verkoop van kantoorartikelen, maakte eerder dit jaar kennis met dit fenomeen toen zij met een winstwaarschuwing kwam na een succesvolle aandelenuitgifte. De koersklap die erop volgde dreunt nog na op het hoofdkantoor in Amsterdam Zuid-Oost.

En bij Numico is het beeld over de strategiewijziging – van chocomel naar vitamines – definitief aangepast. Sceptici vreesden al langer dat topman Hans van der Wielen precies het verkeerde moment koos voor zijn koerswijziging. Numico zou op het toppunt van de vitaminemarkt deze nieuwe sector hebben betreden. Die vrees lijkt nu bewaarheid geworden.

Een Britse vermogensbeheerder ruikt al de eerste koopjes. Hij ziet een algemene overwaardering van aandelen omslaan in onderwaardering. Het is de aloude beursdiscussie. Te duur of te goedkoop?

Superbelegger Warren Buffett, die een fortuin vergaarde door langdurig in ogenschijnlijk laag gewaarde bedrijven te beleggen, constateerde eens dat het bewijs dat markten in zijn algemeenheid efficiënt werken nog niet betekent dat ze dat altijd doen. ,,Het verschil tussen die uitgangspunten is een verschil van dag en nacht'', aldus Buffett.

Zijn leermeester Ben Graham introduceerde Mister Market ter illustratie van de dagelijkse beursgrillen. Mister Market is een `rare kwast', hij is manisch depressief. De ene dag verkeert hij in euforische staat over aandelen, de dag erop is hij uiterst somber. De personificatie van de beleggerscommune zorgt met zijn nukken voor tijdelijke over- en onderwaarderingen. Het gemiddelde daarvan is de markt. De markt is efficiënt, maar niet op dagbasis.