De koning van de raï

De hit Didi uit 1992 betekende meer voor de integratie van Algerijnen in Frankrijk dan dertig jaar hulpprogramma's. Voor het eerst in de geschiedenis van de Franse top-100 had een Algerijn de hoogste plaats gehaald. Arabisch schalde door luidsprekers in heel het land en Europeanen en Noord-Afrikanen blèrden gebroederlijk mee.

De artiest in kwestie, Khaled, schrapte meteen de kwalificatie Cheb (`jonge') uit zijn artiestennaam en ging voortaan door het leven als `de koning van de raï' en boegbeeld van de Algerijnse gemeenschap in Parijs. Maar de razendpopulaire zanger vergat zijn moeizame weg naar de top niet en toen hij gevraagd werd een masterclass te geven aan een groep van vijftien jonge, voornamelijk Marokkaans-Nederlandse, muzikanten, zegde hij meteen toe. De NPS registreerde de audities, de lessen en het afsluitende concert.

De resulterende documentaire laat vooral de pogingen zien om van vijftien individuen een coherente band te smeden. Khaled geeft aanwijzingen - ,,die gitaar moet rond klinken' - en geeft en passant een hoorcollege over de historische wortels van zijn muziek.

Aangezien de makers van Khaled Masterclasses ook wel inzagen dat een uur lang oefenruimtegepiel te veel van het goede is, doorsneden ze de repetitiebeelden met monoloogjes van Khaled en mini-portretjes van zijn leerlingen. Daaruit blijkt de kloof die - ondanks een gedeelde culturele achtergrond - gaapt tussen het idool en zijn volgelingen.

Terwijl Khaled met gegrinnik en drukke handgebaren een eind wegkwebbelt over zijn frustrerende eerste auditie en de tegenwerking die hij ondervond in fundamentalistisch Algerije, zijn de jongeren bijna allemaal zwaar op de hand. Ze trappen open deuren in over raï als een muzikale mengvorm die daarom zo goed bij hen, tweede generatie allochtonen, past.

Sommigen stellen omonwonden dat de muziek de enige weg is uit een frustrerend bestaan. En een jongen stelt zelfs onbeholpen dat hij als gelovige moslim nu eigenlijk in de leer is bij de adjudant van de duivel, een mening over raï-muziek die verdacht veel lijkt op die van de fundamentalisten die Khaled in de ban deden.

Toch komt de tegenstelling tussen de veteraan, die zich een weg uit de goot speelde en zijn liefde voor de raï moest bekopen met fatwa, kidnapping en ballingschap, en de ambitieuze would be's uit Nederlandse doorzonwijken niet helemaal scherp over. Daarvoor zijn de interviewflarden te kort en zijn er te veel personen. En de makers wilden natuurlijk de aandacht niet al te erg afleiden van de masterclasses waar het uiteindelijk om ging.

Het resultaat is nu een wat tweeslachtige documentaire die zowel op muzikaal als sociaal gebied aan het oppervlak blijft.

Khaled Masterclasses, NPS, Ned 3, 20.30-21.30u.

Gerectificeerd

Arabische hit

Volgens het artikel De koning van de raï (in de krant van woensdag 3 oktober, pagina 29) was Didi uit 1992 de eerste nummer-1-hit van de zanger Khaled in de Franse hitparade. Didi was wel het eerste Arabische nummer in de Franse hitparade, maar de hoogste plaats bereikte Khaled pas in 1996 met Aisha.