Verder met Balkenende

Jan Peter Balkenende. Zo heet dus sinds gisteren niet alleen de nieuwe fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer, maar ook de lijsttrekker van deze partij bij de komende verkiezingen. De vraag die onmiddellijk rijst is wat Balkenende wèl heeft dat de gesneuvelde De Hoop Scheffer niet heeft. Van de kant van het CDA is het antwoord op die vraag tot nu toe uitgebleven. Het toont nog eens aan in wat voor een chaos het CDA zichzelf binnen enkele dagen tijd heeft weten te storten. Het slagveld oogt indrukwekkend: een afgetreden partijvoorzitter, een afgetreden fractievoorzitter annex kandidaat-lijsttrekker, een in opspraak geraakt dagelijks partijbestuur en een achterban die niet begrijpt waarom het allemaal heeft moeten gebeuren. En het is juist die achterban waarop de komende tijd met het oog op de campagne voor twee verkiezingen een beroep zal worden gedaan.

Jaap de Hoop Scheffer heeft er afgelopen zaterdag verstandig aan gedaan zich terug te trekken voor het lijsttrekkerschap voor de parlementsverkiezingen van volgend jaar mei. Zijn positie was eerder vorige week onhoudbaar geworden nadat het dagelijks bestuur van het CDA het vertrouwen in hem had opgezegd. Strikt genomen had hij kunnen aanblijven als fractievoorzitter in de Tweede Kamer, maar ook voor die functie is vertrouwen van het partijbestuur onontbeerlijk.

Het partijbestuur van het CDA stond gisteren voor de taak een nieuwe lijsttrekker aan te wijzen. Het heeft het niet aangedurfd een echte verkiezing onder de leden te organiseren zoals kandidaat-lijsttrekker Van Rij had voorgesteld. Op zichzelf zou dat de meest logische procedure zijn geweest, na alle taferelen van de afgelopen dagen waarop de gewone leden geen enkele invloed hebben gehad. Maar daarmee zou de strijd binnen het CDA tegelijkertijd nog ten minste enkele weken in de openbaarheid zijn doorgegaan en dat kon de partij zich niet permitteren. Hierdoor viel Van Rij af, die immers een open kandidaatstelling als voorwaarde had gesteld. Maar de ex-partijvoorzitter was wegens zijn openlijke aanval op De Hoop Scheffer toch al een veel te omstreden persoon voor het lijsttrekkerschap.

Met de voordracht van de `onbelaste' Balkenende als lijsttrekker heeft het partijbestuur van het CDA voor de veilige weg gekozen. Deze staat nu voor de moeilijke opgave eerst als nieuwe fractievoorzitter en oppositieleider gezag in de Tweede Kamer te verwerven. Vervolgens zal hij zich ook nog moeten profileren als nieuw CDA-boegbeeld. En dat alles in een geheel verziekte sfeer. Het almaar uitblijven van electorale opleving heeft het CDA uiterst nerveus en onzeker gemaakt. Dit keer mag Jan Peter Balkenende, de derde partijleider in drie jaar, het dus proberen. Wanhopig zoekt de partij de oplossing telkens weer bij een nieuw gezicht. Maar het lijkt er steeds meer op dat het CDA vooral op zoek is naar zichzelf.