Sabena heeft geen tijd voor revanche

De Belgische regering en vliegmaatschappij Sabena voelen zich bedrogen door partner Swissair. Bij de Zwitsers is weinig meer te halen. Wordt België de eerste EU-lidstaat zonder nationale carrier?

Minister Rik Daems (Overheidsbedrijven) deed gisteravond geen moeite meer zijn woede over de actie van Swissair tegen Sabena te verbergen. ,,Dit is nu al de tweede keer dat ze contractbreuk plegen. En duidelijk met voorbedachten rade,'' aldus Daems. Pas een kwartier voordat Swissair-topman Mario Corti op een persconferentie in Zürich meedeelde dat de verplichte Zwitserse kapitaalinjectie van 125 miljoen euro voor Sabena er niet komt, rolde bij de Belgische minister een fax binnen. Sabena-bestuursvoorzitter Fred Chaffart zei zondag nog op de televisie van Corti de verzekering te hebben gekregen dat het geld van aandeelhouder Swissair er deze week echt aan kwam.

Volgens regering en Sabena-top heeft Swissair Group doelbewust een scenario bedacht om de Belgen zo weinig mogelijk tijd te geven voor tegenactie. Swissair was in 1995 nog als witte ridder binnengehaald. Eerdere vrijages met British Air, KLM en Air France waren mislukt. De Zwitsers zouden met hun spreekwoordelijke degelijkheid het noodlijdende Sabena, dat voor ruim 50 procent in staatshanden bleef, uit het slop halen. De Belgische aandeelhouder had zoveel vertrouwen in de Zwitsers, dat deze nauwelijks op de vingers werden gekeken. Niet langer zou Sabena het speeltje zijn van de Belgische politiek. Maar de verliezen liepen vorig jaar op tot 325 miljoen euro en vallen dit jaar waarschijnlijk hoger uit.

Deze zomer kwam de Belgische staat al in botsing met Swissair, dat afwilde van de contractuele verplichting zijn participatie in Sabena van 49,5 procent tot 85 procent te verhogen. Pas toen regering en Sabena dreigden met juridische stappen en een schadeclaim van ruim 350 miljoen euro, bonden de Zwitsers in. Swissair kocht de verplichting af door een akkoord met de Belgische staat over een laatste kapitaalinjectie van 430 miljoen euro, waarvan de Zwitsers in tranches 258 miljoen euro voor hun rekening zouden nemen. Toen dreigden al procedures over mismanagement van de Zwitsers.

De piloten van Sabena hebben met hun vooral tegen aandeelhouder Swissair gerichte stakingsacties volgens velen op een wrange manier gelijk gekregen. Zij wilden kappen met de Zwitsers. De pilotenverening BeCa (Belgian Cockpit Association) beschuldigdt Swissair er al langer van Sabena ten eigen bate te hebben uitgekleed. Zij wijst op de opheffing van Sabena-bestemmingen, die door Swissair werden overgenomen. Ook noemt BeCa de onnodige vernieuwing van de vloot, waarbij Airbussen tegen extreme tarieven van Swissairs lease-dochter werden betrokken.

BeCA is met enkele kleine aandeelhouders, die een fractie van Sabena bezitten, bezig aan juridische procedures. Een opvallende eis van BeCA was gisteren dat de Sabena-directie zich hierbij aansluit, anders zal de opgeschorte staking worden hervat. De Waalse socialistische leider (en ex-vice-premier) Di Rupo riep de Belgische overheid gisteren op de vorige Swissair-topman Brüggisser en de voormalige Zwitserse Sabena-topman Reutlinger aan te klagen.

Vooralsnog lijkt Daems aankondiging van juridische stappen tegen de Zwitsers weinig meer op te leveren dan stoom afblazen. Sabena heeft door acute geldnood de tijd niet meer om procedures af te wachten. Bovendien valt bij Swissair weinig meer te halen, nu deze nationale carrier een sterfhuis is.

Een overbruggingskrediet van de staat biedt ook weinig soelaas, als het al mag volgens de strenge Europese regels over staatssteun. Want de geldnood van Sabena is niet alleen acuut, maar ook heel erg groot. Voor het onlangs met de vakbonden overeengekomen herstructureringsplan, waarbij 1.400 van de 12.000 werknemers zouden afvloeien, was niet alleen een kapitaalinjectie nodig.

Verkoop van afdelingen als cargo, onderhoud en catering, moesten ook honderden miljoenen euro's opleveren. Bij de huidige crisis in de luchtvaart is het heel moeilijk investeerders te vinden. Dus blijft surseance de enige optie. Maar daarvan zei de Sabena-directie zelf al eens dat dit geen oplossing biedt, omdat klanten dan het vertrouwen verliezen.

Sabena geldt als een van de laatste symbolen van de Belgische eenheid. Vlaanderen kijkt al met argusogen toe, hoe Wallonië met fiscale faciliteiten Sabena vanuit Charleroi met de Ierse prijsbreker Ryanair beconcureert. Wordt België de eerste EU-lidstaat zonder nationale carrier? Die vraag is sinds gisteren reëel. En dat precies nu België EU-voorzitter is.