Regeling hangt boven Midden- Oosten

Amerikaanse kranten melden dat de VS al voor 11 september een vredesinitiatief in het Midden-Oosten in de maak hadden. De `lekken' wijzen in de richting van een opgelegde regeling.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres heeft de afgelopen weken nogal wat beledigingen van premier Ariel Sharon en enkele van diens meer extremistische ministers moeten incasseren omdat hij als enige in de regering van nationale eenheid de vlam in de vredesfakkel brandend probeerde te houden. ,,Ze gooien zoutzuur in mijn gezicht'', beklaagde Peres zich gisteren tegenover een krant. Maar door de aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten krijgt Peres vandaag vanuit Washington de wind weer in de zeilen.

Oorlogsgevaar in het Midden-Oosten dat verder strekt dan het Israëlisch-Palestijnse conflict en dat de grote Amerikaanse belangen in dit deel van de wereld op het spel zet, heeft de potentie Israël en de Palestijnen tot de vredesorde te roepen. Dat was ook het geval in 1991, maar in omgekeerde volgorde. De grote vredesconferentie in Madrid kwam bijeen na de Golfoorlog. Het akkoord van Oslo, twee jaar, later is daaruit voortgekomen. Nu ziet het er – gezien de `lekken' van vandaag in de Amerikaanse pers – naar uit dat president George Bush heeft besloten ter wille van de Amerikaanse coalitievorming tegen de Talibaan Israël en de Palestijnen voor het blok te plaatsen. In ieder geval hebben de Arabische landen uit Washington een belangrijk signaal gekregen dat een nieuw Amerikaans vredesinitiatief met de stichting van een onafhankelijke Palestijnse staat als einddoel in de maak is.

Hoe zo'n staat er moet uitzien blijft nog verborgen. Voortborduren op Israëlisch-Palestijnse toenadering van vorig jaar zou betekenen dat het vredesvoorstel van de vorige premier Ehud Barak in grote lijnen weer als een vredesoptie op tafel komt. In Camp David en later in Taba weigerde de Palestijnse leider Arafat er zijn fiat aan te geven wegens Baraks weigering Palestijnse soevereiniteit over het Jeruzalemse Tempelberggebied/Haram al-Sharif te erkennen.

Camp David mislukte voornamelijk omdat deze vredesconferentie door alle partijen onvoldoende was voorbereid wat betreft de stekelige kwesties als Jeruzalem en ook het Palestijnse vluchtelingenprobleem. De internationale situatie is sedert 11 september echter ingrijpend veranderd. Voor een breed-gedragen campagne tegen het internationale terrorisme lijkt een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict nu een conditio sine qua non te zijn geworden.

Al naar gelang de militaire ontwikkelingen ziet het er naar uit dat de Palestijnse leider Yasser Arafat en premier Ariel Sharon in de Amerikaanse tang zullen worden genomen. In zo'n constellatie zal Peres' invloed op het beleid van de regering Sharon groter worden. Voor Arafat zit er ook winst in een op te leggen vredesregeling aan Israël met de stichting van een Palestijnse staat als uitkomst. Van Sharon heeft en had hij niets te verwachten: deze heeft wel gesproken over een Palestijnse staat, maar onder Israëlische militaire controle en op nog niet de helft van bezet gebied.

Indien een opgelegde oplossing in de lucht zit gaat Israël turbulente tijden tegemoet. Het geloof in Arafats vredeswil is hier vrijwel volledig verdampt. Als president Bush het voor de strijd tegen het internationale terrorisme opneemt voor de ,,terrorist'' Arafat is dat voor veel Israëliërs zoiets als een mes in de rug.