Het gevoel van de excellentie

Tot ergens in de jaren zestig bleven televisieverslaggevers tegen ministers `excellentie' zeggen. Ed van Westerloo doet het nog net, wanneer hij in 1966 aan de uitgang van de Tweede Kamer met de microfoon gereed staat, om de excellenties te vragen naar hun gevoelens na de Nacht van Schmelzer. ,,Geen commentaar'', brommen Luns en Vondeling, en de door zijn eigen Katholieke Volkspartij politiek om zeep geholpen premier Cals doet dat in eerste instantie ook.

Maar dan heeft Van Westerloo beet, want na een vervolgvraag laat Cals onbedoeld zijn verbittering over het optreden van Schmelzer duidelijk blijken. De moderne televisiejournalistiek lijkt geboren, die waarin de excellentie zich niet langer op een torenhoog voetstuk bevindt en er bij de politicus zowaar gevoelens, of zelfs twijfels aan het licht treden.

Al gauw kan het echter behoorlijk klef worden tussen politici en journalisten, blijkt vanavond in een zoals meestal weer erg aardige aflevering van Andere tijden, gewijd aan de politieke tv-journalistiek. Frits van der Poel maakt in 1972 met Den Uyl een onderonsje van het interview. Hans Wiegel, een van de getuige-deskundigen in Andere Tijden vanavond, heeft desondanks heel goede herinneringen aan de politieke journalistiek van die tijd, omdat politici en journalistiek elkaar heel goed kenden en ,,er samen wat van maakten''.

Maar de enige tv-documenten uit die periode die nog enigszins de tand des tijds hebben doorstaan, zijn toch die van de VPRO-school, met hun objectiverende cameravoering. Zelfs de tegenwoordig diep gezonken Willibrord Frequin wist er destijds nog iets van te maken, toen hij minister Duisenberg betrapte op het kijken naar een mooie vrouw in de ambtenarenloge van de Tweede Kamer.

In de jaren negentig is de politieke tv-verslaggeving aanmerkelijk verzakelijkt, en wordt het gevoel bij toonaangevende politici zorgvuldig gedoseerd door pr-managers. Het is een universum waarin controle over de uitgaande boodschap soms boven alles lijkt te gaan. Gelukkig gaat er in de politiek heel veel mis (zie het CDA sinds vorige week), zodat er voor de politieke verslaggevers toch nog iets te doen valt.

De journalist Jan Tromp noemt in Andere Tijden de zakelijkheid van nu een vooruitgang, maar dat geldt als je het mij vraagt niet altijd en voor iedereen. Want er is, wellicht als reactie op het gebrek aan authenticiteit in het optreden van veel politici, ook een soort tv-verslaggeving opgekomen die consequent probeert politici tot verkeerde uitspraken te verleiden en deze dan tot politieke crises opblaast. Onze tijden zijn echter niet zozeer het onderwerp van Andere Tijden.

Andere tijden, NPS/VPRO, Ned.3, 20.30-20.58u.