Geen voetbal, geen interesse sponsors

Financiële problemen bedreigen de Nederlandse topsport. Een bericht uit twee donkere kamers: het ijshockey en het basketbal.

Het kon bijna niet uitblijven, na een reeks faillissementen en `doorstarts' die het Nederlandse basketbal deze zomer trof. Na negentien jaar viel twee weken geleden het doek voor de Holland Basketball Week (HBW). ,,Diep triest'', zegt oud-organisator Frank Voskuilen. ,,Basketbal in Nederland stelde al niet veel voor en nu verliest de sport ook nog eens het laatste internationale contact.''

Veel, om niet te zeggen alles, stelde HBW-voorzitter Onno Oosterhof de afgelopen weken in het werk om Voskuilens geesteskind van de ondergang te redden. Het mocht niet baten. Oosterhof, zuchtend: ,,Geen voetbal, geen interesse. Zo redeneren sponsors negen van de tien keer. Alles draait om tv-minuten. Kun je die niet of in elk geval onvoldoende bieden, dan ben je gezien in een sport die ook nog eens niet kan pronken met een Europees- of wereldkampioen. Daarbij komt dat de huidige economische neergang vermoedelijk ook niet in ons voordeel werkt.''

Overigens lijkt de redding nabij, nu de gemeente Haarlem heeft aangeboden om volgend jaar twee ton bij te dragen aan de totale begroting van 900.000 gulden. Op voorwaarde dat het toernooi Rotterdam verlaat en terugkeert op de oude vertrouwde plek, het Kennemer Sportcenter in Haarlem. Oosterhof beweert ,,officieel van niets'' te weten, maar sluit niet uit dat de twintigste editie over vijftien maanden alsnog doorgang vindt.

De diepere oorzaken van de al dan niet tijdelijke teloorgang van het traditionele eindejaarstoernooi laten zich raden. Mede als gevolg van de tegenvallende bezoekersaantallen stapten de drie hoofdsponsors (Texaco, Nike en Lotto) onlangs één voor één op, ondanks een doorlopend contract (Lotto). Bovendien vielen de kosten in Rotterdam hoger uit dan verwacht. In drie jaar liep de schuldenlast op tot 200.000 gulden.

Ook in de Nederlandse competitie rommelde het. Anderhalve week geleden ging de eredivisie van start, met opnieuw twaalf deelnemers. Dat laatste mag een klein wonder heten, nadat deze zomer de ene na de andere club op de rand van de financiële afgrond bleek te balanceren. Drie verenigingen (Den Bosch, Den Helder en Werkendam) zagen zich zelfs genoodzaakt faillissement aan te vragen. Een inderhaast opgezette `doorstart' voorkwam het doodvonnis van de basketbalbolwerken.

Drie oorzaken liggen volgens Henk Reekers, voorzitter van de overkoepelende Federatie Eredivisieclubs Basketbal (FEB), ten grondslag aan de financiële malheur. ,,Ten eerste een in veel gevallen te grote afhankelijkheid van één sponsor, en dus een gebrek aan een breed financieel draagvlak in de vorm van een businessclub. Ten tweede de rammelende organisatie. Met alle respect, maar de meeste clubs worden nog altijd geleid door goedwillende, maar zakelijk gezien incapabele mensen.''

Vervelender noemt Reekers evenwel de geringe tv-aandacht die de sport momenteel ten deel valt. ,,In plaats van een doordeweekse samenvatting zijn we, nota bene op verzoek van NOC*NSF, sinds vorig jaar weggestopt op zondagochtend. Een moment dat vrijwel niemand voor de buis zit. Met voor de clubs als desastreus gevolg dat sponsors afhaken bij gebrek aan exposure.''

Terwijl twaalfvoudig landskampioen Den Bosch, met dank vooral aan de bemoeienis van burgemeester Ton Rombouts, het vege lijf redde, bleek voor de plaatselijke ijshockeyclub geen geld (meer) voorhanden. Daardoor ging de eredivisie vrijdag met slechts vijf clubs (Amsterdam, Geleen, Heerenveen, Nijmegen en Tilburg) van start. Dat bescheiden aantal betekent andermaal een lelijke streep door de rekening van de Nederlandse ijshockeybond (NIJB), die al jaren streeft naar een sterke en evenwichtige competitie met minimaal tien clubs.

Maar wat graag hadden de Red Eagles uit Den Bosch voor het derde opeenvolgende seizoen willen deelnemen aan de Superliga. Hoofdsponsor BIC bleek echter niet bereid het aflopende contract te verlengen, reden waarom voorzitter Hans van Hoorn in juli koortsachtig op zoek moest naar een nieuwe geldschieter. Al snel liep het spoor dood. ,,Met vier man zijn we de gehele zomer dag in-dag uit aan de gang geweest. Alles en iedereen hebben we benaderd. Tevergeefs zo bleek, want uiteindelijk kwamen we twee ton tekort.''

Drie weken geleden wierp de clubleiding de handdoek in de ring, nadat ook het laatste redmiddel, een wervingsactie via internet, op niets was uitgelopen. Van Hoorn: ,,Het idee was om aan zo'n tweehonderd bedrijven loten van duizend gulden per stuk te verkopen. De winnaar van die loterij zou vervolgens een jaar lang met de bedrijfsnaam op onze shirts mogen staan.''

Maar ook die ludieke vondst, inmiddels gekopieërd door voetbalclub TOP Oss, mislukte jammerlijk. Van Hoorn: ,,We hebben er weliswaar een aantal contacten aan overgehouden, maar het eind van het liedje was dat we bleven steken op een bedrag van ruim 30.000 gulden.''

Van Hoorn dacht nog het goede voorbeeld te geven en doneerde 35.000 gulden in de clubkas. Ook dat gebaar kreeg geen vervolg, waarna Van Hoorn hoopte ,,mee te kunnen liften met de basketbaljongens''. Hij kwam bedrogen uit. ,,Het probleem is dat we met z'n allen in dezelfde vijver zitten te vissen. Het bedrijfsleven in de regio Den Bosch heeft keus te over. Mijn ervaring is dat ze dan eerder kiezen voor een sport die ze én beter kennen én die een langere historie heeft.''

Of worstelt de stoere sport met puck en stick met een negatief imago, dat sponsors afschrikt? Van Hoorn kent dat vooroordeel. ,,Maar zeg nou zelf: waar tref je meer vechtersbazen aan: langs de voetbalvelden of langs het ijs? Ik weet het antwoord wel, als ik zie hoe hele gezinsvakken tegenwoordig worden bestormd door die oververhitte voetbalsupporters.''

Nee, volgens Van Hoorn heeft de ijshockeyclub de tol moeten betalen voor ,,een gebrek aan bereidwilligheid'' in het Bossche bedrijfsleven. ,,Omdat de meesten de sport niet kennen en de meeste bedrijven, zeker de grote, hun sponsorbudgetten het jaar daarvoor al opstellen. Bovendien krijg ik de indruk dat veel bedrijven tegenwoordig de voorkeur geven aan evenementsponsoring. Dat is vaak niet alleen goedkoper, maar brengt meestal ook minder risico's met zich mee.''

Niet dat Van Hoorn het de gemeente kwalijk neemt, maar: ,,Waarom het basketbal wel en het ijshockey niet? Ze kunnen niet aan de gang blijven, dat begrijp ik ook wel. Vorig jaar stond FC Den Bosch op de stoep, dit jaar de basketballers en kort daarop wij. Eens houdt het op. Doodzonde alleen dat wij nu de pineut zijn.''

Mede op aanraden van Van Hoorn overweegt de gemeente Den Bosch in reactie op de financiële malaise in de Bossche sport nu een project-topsport op te zetten. Gedacht wordt aan een fulltime-manager, die clubbesturen met raad en daad kan bijstaan. Van Hoorn: ,,Om te voorkomen dat een van ons over twaalf maanden weer in de problemen komt.''

FEB-voorzitter Reekers op zijn beurt verwacht dat de basketbalclubs lering hebben getrokken uit `de hete zomer' en geen onverantwoorde uitgaven (Reekers: ,,Dure paniekaankopen halverwege het seizoen'') meer zullen doen. ,,Iedereen, van hoog tot laag, is geschrokken van de wankele basis. Dit seizoen is een overgangsjaar, en iedereen beseft dat. Ik merk het als ik de voorzitters spreek. Riepen ze vorig jaar nog dat ze koste wat kost de play-offs zouden halen, nu hebben ze hun toon gematigd en zeggen ze blij te zijn als ze het einde van het seizoen halen.''

Dit is de eerste aflevering van een serie over de financiële problemen in de Nederlandse topsport.