Afghaans verzet en ex-koning sluiten de rijen tegen de Talibaan

Vertegenwoordigers van de anti-Talibaan coalitie en oud-koning Zahir Shah hebben een akkoord bereikt over de vorming van een Aghaanse tegenregering. Dat is gisteren bekendgemaakt na drie dagen van besprekingen in Rome, waar de oud-koning sinds 1973 in ballingschap verblijft.

Het is voor het eerst dat milities van de vroegere mujahedeen, die tot 1989 tegen de Sovjet-bezetting vochten en vervolgens met elkaar op de vuist gingen, een verbond sluiten met Zahir Shah. Doel is een overgangsbestuur van nationele eenheid te formeren als alternatief voor de Talibaan, die nu heersen over het grootste deel van Afghanistan. De Afghaanse verzetsgroepen, verenigd in de zogeheten Noordelijke Alliantie, worden overheerst door etnische Tadzjieken, Oezbeken, Turkmenen en (shi'itische) Hazara's. Zahir Shah, de laatste koning van de Durrani-dynastie, behoort tot de bevolkingsgroep van de Pathanen, waartoe ook de Talibaan behoren.

Bij het zoeken naar en alternatief voor de Talibaan, hebben de partijen in Rome teruggegrepen naar traditionele gezagsstructuren in Afghanistan. De bedoeling is om een shura op te richten, een soort `Hoge Raad voor Nationale Eenheid'. Die zal zo spoedig mogelijk, in Afghanistan of in een `bevriend land', een zogeheten Loya Jirgah bijeenroepen, een grote vergadering van zo'n 120 stamhoofden en militaire leiders uit het hele land. Op die vergadering moet een nieuw staatshoofd worden gekozen en een overgangsregering met een `gematigd' signatuur. Mocht de Loya Jirgah niet op korte termijn, gesproken wordt over een maand, realiseerbaar zijn, dan treedt de Hoge Raad als overgangsbestuur op en benoemt zij het staatshoofd en de voorlopige regering.

In de in Rome uitgegeven verklaring staat niet wie het beoogde staatshoofd zal worden. Mogelijk wordt die rol toegedacht aan de verbannen koning. Zahir Shah heeft in het verleden al vaker zijn goede diensten als vader-des-vaderlands aangeboden, maar hij heeft ook gezegd dat hij niet uit is op herstel van de monarchie.

De ex-koning en zijn nieuwe partners van de Noordelijke Alliantie kunnen in ieder geval rekenen op de steun van de Verenigde Staten, die zijn gebrand op de Talibaan omdat zij onderdak verlenen aan de extremist Osama bin Laden die wordt beschuldigd van betrokkenheid bij de terroristische aanslagen op 11 september. Officeel zegt de regering-Bush niet dat haar doelstelling van het oprollen van terroristische opleidings- en trainingskampen in Afghanistan ook zó ver gaat, dat zij de Talibaan uit Kabul wil vedrijven. Maar in de praktijk lijkt dat wel de consequentie van de Amerikaanse opstelling.

,,We hebben het ten val brengen van de Talibaan niet als een van onze doelstellingen geformuleerd'', herhaalde gisteren een woordvoerder van Buitenlandse Zaken in Washington. Maar ,,tegelijkertijd erkennen we heel duidelijk dat de Talibaan niet representatief zijn [voor het Afghaanse volk, red.], dat ze in veel opzichten de belangen van het Afghaanse volk hebben verraden, en dat het Afghaanse volk beter verdient''.

De geestelijk leider van de Talibaan, mullah Mohammad Omar, heeft de vorming van een tegenregering veroordeeld. ,,Ik weet niet wat voor soort regering Zahir Shah denkt te kunnen installeren in Afghanistan. Wie zal zijn leger bemannen, Amerikanen? Gelooft hij dat het volk met hem naar de bergen zal vluchten en een jihad [heilige oorlog, red.] beginnen?'', zei hij zondagavond op de radiozender van de Talibaan. Omar herhaalde dat de VS en het Westen een propagandacampagne tegen de Talibaan zijn begonen. ,,Waarom bestempelen ze de Talibaan als `terroristen'? Er is vrede in Afghanistan, en Afghanen leiden een vreedzaam leven sinds de Talibaan aan de macht zijn gekomen. De oorlogsvlam is aan het doven.''

Vandaag komen evenwel berichten dat de strijd in het noorden van Afghanistan is verhevigd. De Talibaan nemen ook initiatieven om hun binnenlandse positie te verstevigen. Volgens het in Pakistan gevestige persbureau Afghan Islamic Press hebben de Talibaan toenadering gezocht tot de stamhoofden en militaire comandanten in de drie oostelijke provincies Khost, Paktya en Paktita. In sommige delen van Afghanistan die onder hun controle staan hebben de Talibaan te maken met twijfelachtige bondgenoten. Vorig jaar al kwamen berichten over ruzie tussen lokale leiders en de Talibaan in Khost.