Voor altijd het pispaaltje

De veertienjarige Amber is een heel gewoon meisje. Ze is een beetje te dik en heeft wat jeugdpuistjes, maar ze is zeker niet lelijk. Toch begonnen op de kleuterschool andere kinderen haar te pesten met haar uiterlijk en daar zijn ze sindsdien niet meer mee opgehouden. Op alle scholen waar Amber het getreiter probeerde te ontlopen, begonnen haar klasgenootjes opnieuw. Zielig ja, we krijgen goed te zien hoe zielig.

Maar wat de documentaire De wereld van Amber van Nousjka Thomas vooral duidelijk toont, is hoe een pestslachtoffer zich op de verkeerde manier kan verzetten, hoe ze met de beste bedoelingen op de verkeerde manier wordt beschermd, en hoe daardoor een situatie kan ontstaan waarin het pesten bestendigd wordt. Hoe het gepest inmiddels niet alleen meer verwacht, maar bijna geëist wordt door Amber. Je ziet de aandacht die het haar oplevert: haar ouders die alles willen weten over eventueel nieuw pestgedrag door medeleerlingen, een begeleider van een vorige school die nog steeds met haar ouders over haar praat. Je ziet hoe alert Amber is als er iemand lacht; het zal wel weer om háár zijn.

Niet alleen is Amber dus het slachtoffer van pestende leeftijdgenootjes, ze is ook nog eens het slachtoffer van overmatige belangstelling voor alles wat met haar en het pesten te maken heeft. Ze heeft, buiten haar schuld, een ongezond egocentrische houding ontwikkeld: ze is eraan gewend dat het altijd over háár gaat. Symptomatisch is een de hele dag durend klassegesprek op haar nieuwste school, waar het beter gaat dan ooit, over de vraag of ze nu wéér gepest wordt of dat ze zich de grapjes van haar klasgenoten gewoon te veel aantrekt. Aan haar bezorgde ouders vertelt ze vervolgens dat het gesprek ging ,,over mij natuurlijk. En ze schuiven de schuld helemaal op mij af.''

Haar ouders zouden het best de zaken wat op hun beloop laten, want de documentaire toont duidelijk hoe Ambers egocentrisme er toe kan leiden dat ze altijd het pispaaltje blijft. Maar het is de vraag of Thomas dat wilde laten zien, of dat zij Ambers situatie alleen maar zielig, zielig, zielig vindt.

Waarschijnlijk het laatste. Anders doe je het zo'n kind niet aan een hele film over haar te maken – waarmee je haar nog meer in de uitzonderingspositie plaatst waar ze misschien op den duur wel aan ten onder gaat.

Dokument: De wereld van Amber, NCRV, 22.57-23.42u.