Verlopend tij

's Werelds meest gezochte man, Osama bin Laden, is in Afghanistan, staat ,,onder veilig toezicht'' van het Talibaan-bewind en wordt op een geheime plek verborgen gehouden. De Talibaan zijn niet van plan hem aan de Verenigde Staten uit te leveren. Dat is de kern van een aantal uitlatingen die de Talibaan gisteren bij monde van hun ambassadeur in Pakistan hebben gedaan. Het leek sterk op een provocatie aan het adres van de Verenigde Staten: Osama is hier en wat er ook gebeurt hij blijft bij ons. Zo'n nauw verhulde uitnodiging om tot actie over te gaan, kan een paar dingen betekenen. Of het is niet waar dat Bin Laden zich in Afghanistan verbergt, of de Talibaan hebben de afgelopen tijd benut om zich voor te bereiden op de grote klap (of de kleinere commando-operatie) en zeggen nu in feite: kom maar op. Dat laatste is precies het probleem. Want waar moeten de Amerikanen toeslaan?

Het is uiteraard nog onzeker of president George W. Bush snel actie zal ondernemen, hoewel de kans daarop lijkt toegenomen. De Talibaan zijn nog steeds bereid om te onderhandelen over het lot van Bin Laden als de VS bewijzen overleggen van diens betrokkenheid bij de aanslagen. Maar Amerika, aldus president Bush, onderhandelt niet. Het eist prompte uitlevering van terroristen. Dat de Talibaan verder geen millimeter toegeven, was te verwachten. Het brengt Pakistan, dat als enig land nog banden met het Talibaan-bewind onderhoudt, in verlegenheid. De Pakistaanse regering heeft de afgelopen weken regelmatig contact met de Talibaan gehad over uitlevering van Osama bin Laden. Tevergeefs. Intussen stapelen de bewijzen tegen 's mans betrokkenheid bij de aanval op Amerika zich op. Tony Blair, de Britse premier, heeft het ,,onomstotelijke bewijs'' daarvan gezien, zo zei hij.

De uitlatingen van de Talibaan zetten het debat in Washington over de aard van een mogelijk optreden in Afghanistan verder onder druk. De president heeft publiekelijk beloofd dat Amerika het terrorisme zal bestrijden èn de regimes die het steunen. In zijn toespraak tot het Congres zei hij letterlijk dat de Talibaan snel moeten zijn met de uitlevering van terroristen, ,,anders zullen zij delen in hun lot''. Uitlatingen van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, kunnen als volgt worden uitgelegd: het doel van de VS is vooral om Osama bin Laden en diens organisatie Al-Qaeda aan te pakken; het eventueel verwijderen van het Talibaan-bewind heeft minder prioriteit.

Bush heeft de Amerikaanse bevolking om geduld gevraagd voor de oorlog tegen het terrorisme. Gezien zijn prudente koers na de aanslagen van 11 september was dat begrijpelijk. Intussen is de president geconfronteerd met de nadelen van zijn aanpak. Een genuanceerde benadering schept tijd voor grondige voorbereiding, maar ook problemen. Van protesterende vredesactivitisten via binnenskamers gekibbel tot brutaler wordende tegenstanders. Na de uitdagende woorden van de Talibaan, de mogelijke verdeeldheid over een gerichte militaire actie en het feit dat die vooralsnog uitblijft, begint voor Washington het tij te verlopen. De president is weer aan zet; zijn tijd is beperkt.