Publieke nieuwszender

Mediaconcerns zijn wereldwijd bezig in hoog tempo hun internetactiviteiten terug te schalen. Internet is voor nieuwsmedia tot dusver een financiële aderlating gebleken. Tot de weinige successen op dit gebied behoort een bescheiden kwartaalwinst die The New York Times onlangs heeft geboekt met het bieden van betaalde toegang tot het eigen krantenarchief. De hooggespannen verwachtingen waren vooral gebaseerd op luchtspiegelingen van consultants en niet op doortimmerde plannen voor gezonde bedrijfsvoering. Internet leverde meer verlies dan winst op – zo eenvoudig was het, en sinds anderhalf jaar is de internet-hype verleden tijd.

Niet in Hilversum en Zoetermeer, waar resp. de Nederlandse Omroep Stichting en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zijn gevestigd. De NOS heeft na overleg met de omroepen vorige week een voorstel gepresenteerd voor een nationale 24-uurs nieuwszender annex nieuwe diensten zoals internet. Te beginnen met beperkte uitzendingen overdag op Nederland 2 wil de NOS komen tot een volwaardig publiek nieuwskanaal in 2005. Kosten: 100 miljoen gulden. De staatssecretaris voor Mediazaken, Van der Ploeg, heeft welwillend gereageerd.

Het klinkt goed, een nationale zender voor nieuwsvoorziening juist in de weken dat menigeen aan CNN of BBC World gekluisterd is om de terrorisme-aanslagen in de Verenigde Staten te volgen. Maar het is een slecht idee. Al was het alleen maar omdat Nederland onvoldoende substantieel nieuws heeft om een 24-uurszender op televisie adequaat te vullen. Zelfs CNN heeft er moeite mee een informatief beeldaanbod te bieden buiten situaties zoals calamiteiten of oorlog (en dan in het bijzonder conflicten waarbij de VS direct betrokken zijn). Men moet er niet aan denken dat de Nederlandse nieuwszender 24 uur lang de `oorlog binnen het CDA' moet verslaan. Of zou de nationale nieuwszender een verlengstuk van de overheidsvoorlichting worden? Onlangs deed een commissie onder leiding van PvdA'er Wallage aanbevelingen voor een actiever voorlichtingsbeleid van de overheid. Met straks zeker live-uitzendingen van alle persconferenties die staatssecretarissen en ministers geven.

Er zitten meer haken en ogen aan het plan. Ten eerste is het de vraag of Van der Ploeg het benodigde extra geld weet los te krijgen in de Tweede Kamer. Weliswaar gaat het aanvankelijk om enkele tientallen miljoenen, maar de omroepen krijgen al 1,4 miljard gulden aan belastinggeld. Daar zit vast wel wat rek in. Ten tweede zijn er de nodige praktische omroep-politieke hobbels. De kans is denkbeeldig dat de nieuwszender strandt in het moeras van elkaar bestrijdende baasjes voordat er één uitzending is gerealiseerd. Ten slotte is het de vraag of Nederland zit te wachten op een vierde publiekskanaal in de vorm van een nieuwszender die de kabelmaatschappijen niet verplicht zullen zijn om in het pakket op de kabel door te geven.

Van der Ploeg heeft in een reactie op het NOS-voorstel gezegd dat nieuwsvoorziening bij uitstek een publieke taak is. Dat is een foutieve voorstelling van zaken, die haaks staat op een lange traditie van nieuwsvoorziening door particuliere gedrukte media en trouwens ook op de bij uitstek private invulling van newssites op internet. Het valt moeilijk uit te leggen waarom de overheid belastinggeld gaat pompen in internetactiviteiten, terwijl mediabedrijven zich hieruit door schade en schande wijzer geworden terugtrekken. Niemand zit te wachten op concurrentievervalsing waar het de nieuwsvoorziening betreft. Laat het publieke nieuwskanaal maar een speeltje van Hilversumse en Zoetermeerse vergaderaars blijven.