Oppositie praat met Afghaanse koning

Een vier man tellende delegatie van oppositiegroepen in het noorden van Afghanistan heeft afgelopen weekeinde in Rome gesprekken gevoerd met de Afghaanse ex-koning Zahir Shah over een verenigd front tegen de Talibaan.

Concrete resultaten heeft het overleg nog niet opgeleverd. Mogelijk komen de partijen vandaag met een gezamenlijke verklaring naar buiten.

Volgens The Washington Post heeft de Amerikaanse president Bush zijn toestemming gegeven voor een geheim plan om de oppositie tegen de Talibaan in Afghanistan te steunen. De VS zouden niet alleen de zogeheten Noordelijke Alliantie willen helpen, maar ook dissidente groeperingen binnen de regerende Talibaan willen aanmoedigen in hun verzet tegen de harde opstelling van de Talibaan. De VS beschuldigen de Talibaan ervan onderdak te verlenen aan de extremist Osama bin Laden die als hoofdverdachte wordt gekenmerkt van de terreuraanslagen op 11 september.

De Noordelijke Alliantie verenigt een aantal strijdgroepen die tegen de Sovjet-troepen hebben gevochten en vervolgens, tot de verovering in 1996 van Kabul door de Talibaan, elkaar bestreden. De coalitie wordt beheerst door etnische Tadzjieken, Oezbeken en Turkmenen.

De 86-jarige ex-koning Zahir Shah, die al vanaf 1973 in ballingschap in Rome verblijft, is de laatste telg uit een Pathaanse dynastie die sinds de achttiende eeuw over Afghanistan heerste. De Pathanen vormen met ongeveer 40 procent de grootste bevolkingsgroep in Afghanistan. Ook de meeste Talibaan zijn Pathanen.

Onduidelijk is of de milities van de Noordelijke Alliantie akkoord gaan met een belangrijke rol van de oud-koning bij de vorming van een eventuele overgangsregering in Afghanistan, en wat die rol dan precies zal inhouden. Zelf heeft Zahir Shah herhaalde malen de idee geopperd van het houden van een `loya jirga', een soort nationale vergadering van alle Afghaanse leiders. Ook na de terugtrekking van de Sovjet-troepen uit Afghanistan is dat idee op tafel gelegd, maar door de verdeeldheid van de mujahedeen en door tegenwerking van Pakistan is daar toen niets van terecht gekomen. De oud-koning heeft bij monde van prins Mustapha Zahir wel laten weten niet uit te zijn op herstel van de monarchie.

Volgens the Washington Post willen Amerikaanse functionarissen niet zeggen hoeveel geld Washington uittrekt voor de oppositie tegen de Talibaan. Het geld zou kunnen worden besteed om de verzetsgroepen van wapens te voorzien en hen in staat te stellen soldaten te recruteren, of worden aangewend voor het omkopen van commandanten die nu nog voor de Talibaan vechten.

Volgens analisten hebben de Talibaan hun succesvolle opmars in Afghanistan ook te danken gehad aan het `kopen' van militieleiders. De VS richten zich dan ook op ,,mensen die zich op losse basis hebben aangesloten bij de Talibaan en die zich nu van hen distantiëren'', aldus een Amerikaanse functionarissen.

Overigens is het officiële Amerikaanse beleid niet gericht op het verdrijven van de Talibaan, maar op het opsporen en vernietigen van terroristenkampen op Afghaans grondgebied die daar zijn dankzij bescherming en medewerking van de Talibaan. In een vorige week uitgegeven `richtlijn' van de Amerikaanse Nationale veiligheidsraad staat dat de VS geen partij kiezen in de vraag wie het gefragmenteerde Afghanistan zou moeten besturen. Maar wel wordt in de richtlijn de beschuldiging geuit dat de voorstanders van de harde lijn binnen de Talibaan, die momenteel de bovenhand hebben, zich verbonden hebben met terroristen, de bevolking onderdrukken, de voedselhulp bemoeilijken en niet de legitieme regeerders van het volk zijn. ,,De Talibaan vertegenwoordigen niet het Afghaanse volk, dat nooit de Talibaan-factie heeft verkozen of uitgekozen. We willen niet uitmaken wie Afghanistan regeert, maar we zullen degenen steunen die werken aan een vreedzaam, zich economisch ontwikkelend Afghanistan dat vrij is van terrorisme. De internationale gemeenschap moet zich inzetten om Afghanistan te stabiliseren.''