`Onze muziekstukken zijn èchte composities'

Jean-Benoît Dunckel en Nicolas Godin vormen samen de elektronische groep Air. ,,Maar als vanavond de stroom uitvalt, kunnen we ons repertoire spelen op piano en gitaar. Geen probleem.''

Twee dagen na de aanslag op het World Trade Center in New York geeft het Franse duo Air een wat mat concert in de Groninger Oosterpoort. Geen wonder, Air blijkt in het WTC een kantoor te hebben gehad, op de dertiende verdieping. ,,We hebben nog niets van de mensen daar gehoord'', zegt Nicholas Godin. Bovendien is de begeleidingsband van het duo Amerikaans. ,,We hebben ze de keus gegeven, spelen of niet. Maar muziek kan je helpen, wat er ook gebeurt. Iedereen is natuurlijk geschokt, maar door toch te spelen voelen we ons beter.''

Voormalig wiskundeleraar Jean-Benoît Dunckel en voormalig architect Nicolas Godin, samen Air, verrasten twee jaar geleden met de luchtige, zomerse sferen van Moon Safari. De cd 10.000 Hz Legend, de officiële opvolger (na een mini met ouder werk en de filmsoundtrack The Virgin Suicides), is een veel donkerder en drukkender plaat geworden. Moon Safari was een reflectie van hun Franse wortels, 10.000 Hz Legend blijkt voort te komen uit hun fascinatie voor de Verenigde Staten.

,,We hebben veel gereisd sinds het succes van ons debuut'', zegt Dunckel, ,,en we raakten diep onder de indruk van de Verenigde Staten. Daarnaast verzonnen we een soort fake-Amerika. Deze plaat gaat over vrijheid, want dat is waar de American Dream over gaat. Die vrijheid benutten wij om op de plaat te doen wat we wilden. Maar er zitten ook elementen van het echte Amerika in: akoestische country-gitaren en de computerchips uit Californië. Nashville en Silicon Valley verenigd in één nummer.''

Intussen zijn ze uitgekeken op dat Amerika, echt of verzonnen, het wordt tijd voor nieuwe indrukken. Daarom wordt de volgende plaat wellicht geïnspireerd door Japan. Godin: ,,Ze hebben daar nog meer technologie dan in Amerika. We houden van het ontwerp van die letters daar en van de science-fiction-achtige sfeer die de grote steden daar uitstralen, vooral in het donker.''

De twee zijn bevriend met de Japanse meisjesgroep Buffalo Daughter, die een tijdje in New York woonde en, naast `echte' Amerikanen als Beck en de van Björk en Chet Baker bekende harpiste Corky Hale, ook al te horen is op 10.000 Hz Legend. ,,Maar ze wonen nu weer gewoon in Tokio.'' Godin en Dunckel zijn redelijk op de hoogte van de Japanse popscene, waarbij de stekelige avantgarde-pop van Buffalo Daughter ze liever is dan de luchtige `clubpop', zoals de Japanse variant op lounge heet. Dunckel: ,,In Frankrijk hebben we de originelen. Ik kan niet zeggen dat de Japanners er veel aan toevoegen.''

Voor Air zijn vooral Franse helden als Michel Polnareff en Serge Gainsbourg van belang geweest. Dat beiden allochtone wortels hebben, Polnareff is de zoon van een Russische componist en Gainsbourg stamt uit een Russisch-joodse familie, doet voor de twee geen enkele afbreuk aan het Franse karakter van hun werk. Godin: ,,Frankrijk is altijd al een smeltkroes geweest. Gainsbourg en Polnareff gebruikten de Franse cultuur voor hun eigen doeleinden. Op die manier kan iedereen Frans zijn. De impressionistische manier van componeren van Claude Debussy kun je ook typisch Frans noemen. Dat hoor je bij ons ook weer terug in de manier waarop wij harmonieën afbreken en er weer op terugkomen.''

De invloed van Debussy laat zich niet alleen gelden op Moon Safari, maar ook op 10.000 Hz Legend. Dunckel: ,,Onze stukken zijn echte composities, in die zin dat je ze kunt naspelen op de piano. Het gaat niet alleen om productie en geluid. Als vanavond de stroom uitvalt, kunnen we ons repertoire spelen op piano en gitaar. Geen probleem.''

Dat neemt niet weg dat Air een elektronische groep is, iets waar ze zich niet voor schamen, getuige het Kraftwerk-achtige openingsnummer van 10.000 Hz Legend: Electronic Performers. Regels als `Machines gave me some freedom / Synthesizers gave me some wings (-) We need to use envelope filters/ To say how we feel/ Riding on magnetic waves' zijn voor Air een soort manifest. Ook al schrijven Godin en Dunckel hun melodieën, net als Debussy, aan de piano, voor het eindresultaat zijn ze sterk afhankelijk van de elektronica. En dat willen ze best weten.

Godin: ,,Voor deze plaat hebben we allemaal nieuwe apparatuur gekocht. Dat is ook een reden waarom 10.000 Hz Legend anders klinkt dan Moon Safari. Dat was dan ook een bewuste zet. Maar we werken nog altijd volgens de opzet van een simpele home-studio, we doen alles zelf. Dat is de beste manier om de frisheid van de originele ideeën te vangen.'' Godin: ,,Op de eerste plaat zat bijna geen treble, de hoge tonen rond het 10 kiloherz-gebied. Dat lag aan de beperkingen van onze toenmalige apparatuur. Met ruimschoots hoge tonen klinkt deze plaat een stuk droger.''

Ook filmsoundtracks van allerlei aard zijn van invloed geweest op het atmosferische Air-geluid. Op zijn beurt leverde het duo de soundtrack voor de film The Virgin Suicides van Francis Ford Coppola's dochter Sofia. Dunckel: ,,Een soundtrack voor een echte film, in plaats van voor een denkbeeldige. Dat was namelijk de manier waarop we voorheen onze muziek benaderden, muziek voor een film die alleen in je hoofd bestaat. Het was interessant om nu eens echte beelden van muziek te voorzien.''

Of dit project een vervolg krijgt, hangt nog. Dunckel: ,,De enige kans die wij hebben is als een filmmaker ons per se wil, zoals met Sofia het geval was. Het is een grote entertainment-industrie, geen wereld waar wij ons erg gelukkig in voelen.'' Niettemin weten Dunckel en Godin dat ook zij in een hoekje van die entertainment-industrie opereren. Ze houden zichzelf voor dat ze kunst maken (Godin: ,,oké, art-ertainment''), die aan de man gebracht moet worden met de middelen van die industrie, zoals touren. Dunckel: ,,We missen de studio, de apparatuur, de kabels zelfs.'' Godin: ,,Daar voelen we ons als een vis in het water, of als een foetus in de moederbuik. Daar worden onze nummers immers geboren. Op het podium brengen we die nummers weer om zeep, om ruimte te maken voor nieuwe.''

10.000 Hz Legend is verschenen bij Virgin

Air speelt 3/10 in de Heineken Music Hall in Amsterdam