De Hoop Scheffer weg als CDA-leider

Jaap de Hoop Scheffer is vanmorgen afgetreden als fractievoorzitter van het CDA. Hij wordt opgevolgd door vice-fractievoorzitter Jan Peter Balkenende.

De Tweede-Kamerfractie van het CDA heeft hiertoe vanmorgen besloten in een extra vergadering. De Hoop Scheffer blijft als `backbencher' wel lid van de Tweede Kamer.

Het partijbestuur van het CDA zou zich vanavond beraden over de vraag wie er bij de Tweede-Kamerverkiezingen van volgend jaar lijsttrekker moet worden. De vorige week afgetreden partijvoorzitter Van Rij heeft zich gisteravond voor deze functie kandidaat gesteld. Als voorwaarde stelt hij wel dat nog ten minste twee andere CDA'ers zich beschikbaar stellen. De leden van het CDA zouden vervolgens in een schriftelijke stemming hun voorkeur kenbaar moeten maken.

De namen die naast Van Rij circuleren zijn die van de nieuw aangetreden fractievoorzitter Balkenende en de Brabantse gedeputeerde Van Geel die nu nog op de vierde plaats als hoogste nieuwkomer van de kandidatenlijst staat.

De Hoop Scheffer maakte afgelopen zaterdagavond na een acht uur durende spoedzitting met het partijbestuur bekend niet langer beschikbaar te zijn als lijsttrekker van het CDA. Daarmee legde hij ook het leiderschap van de partij neer. Tijdens een persconferentie zei De Hoop Scheffer zaterdagavond dat hij twintig minuten eerder tot de conclusie was gekomen dat hij bij het bestuur onvoldoende vertrouwen genoot om bij de komende Kamerverkiezingen in 2002 als lijsttrekker te kunnen optreden. ,,De partij en ik moeten dit elkaar niet aandoen.''

Het aftreden van De Hoop Scheffer als fractievoorzitter vormt de ontknoping van de leiderschapscrisis in het CDA die donderdagavond naar buiten kwam toen partijvoorzitter Marnix van Rij onverwachts zijn aftreden bekendmaakte.

Toen bleek ook dat het dagelijks bestuur van het CDA al op maandag het vertrouwen in De Hoop Scheffer had opgezegd. Van Rij motiveerde zijn vertrek als uitkomst van een meningsverschil tussen hem en De Hoop Scheffer over de manier waarop de campagne gevoerd zou moeten worden. Volgens Van Rij zou de kandidaat-lijsttrekker te defensief zijn, daarom vreesde hij een herhaling van de verkiezingsnederlagen van het CDA in 1998 en 1994.

Ook bleek dat het dagelijks bestuur Van Rij zelf in plaats van De Hoop Scheffer als lijsttrekker naar voren wilde schuiven. [Vervolg CRISIS CDA: pagina 6]

CDA-CRISIS

De Hoop Scheffer: Van Rij op plaats 3 'onverteerbaar'

[Vervolg van pagina 1] De Hoop Scheffer weigerde plaats te maken voor Van Rij en kreeg vrijdagmiddag de unanieme steun van zijn fractie in de Tweede Kamer. Hij zag echter af van het lijsttrekkerschap nadat het partijbestuur zaterdagavond had voorgesteld Van Rij op de derde plaats van de kandidatenlijst voor de Tweede-Kamerverkiezingen te zetten ,,ter versterking van de top van de lijst''.

Volgens De Hoop Scheffer, die werd gesecondeerd door drie leden van zijn fractiebestuur, ging het hem niet zozeer om de positie van Van Rij op de lijst, maar gaf de kritiek die in het partijbestuur op zijn functioneren werd uitgeoefend, uiteindelijk de doorslag. ,,Ik heb een vertrouwensbreuk met het partijbestuur en dat laat maar een weg open: heengaan.''

De afgelopen week is eerder geprobeerd Van Rij op de derde positie van de kandidatenlijst te krijgen, wat toen onverteerbaar was voor De Hoop Scheffer. Die was van mening dat daarmee het beeld gevestigd werd dat ,,er een man naast werd gezet''. Op nummer twee van de lijst staat het vrouwelijke Kamerlid Van der Hoeven.

De Noord-Hollandse regiovoorzitter Huibers, die als woordvoerder van het partijbestuur optrad, zei het vertrek van De Hoop Scheffer te betreuren. ,,We hebben in ons voorstel tot uitdrukking willen brengen dat we Jaap en Marnix allebei hard nodig hebben. Daarom hebben we het kandidaat-lijsttrekkerschap van Jaap herbevestigd. Daarnaast vonden we het gewenst dat Marnix de top van de lijst kwam versterken, vanwege zijn charisma en de vernieuwing van de partij. Jammer dat Jaap heeft gemeend dat het niet goed zou zijn voor de positie van het CDA en zijn geloofwaardigheid naar de kiezer als hij zou doorgaan. We hebben die beslissing buitengewoon betreurd, maar ook gerespecteerd, omdat het uiteindelijk zijn eigen afweging was.''

Van Rij wilde direct na de partijbestuursvergadering nog niet zeggen of hij beschikbaar was als lijsttrekker. Gisteravond meldde hij dat hij beschikbaar was.

Het partijbestuur zou zich vanavond behalve over het lijsttrekkerschap over de algehele situatie in het CDA beraden. Bestuurslid Huibers sloot zaterdag niet uit dat over de positie van het Dagelijks Bestuur wordt gesproken, omdat dit wellicht eigenmachtig is opgetreden. Het partijbestuur zou onvoldoende en te laat hebben geïnformeerd over de perikelen tussen Van Rij en De Hoop Scheffer.

CDA-woordvoerder J. de Vries kondigde vanochtend aan aangifte te overwegen om duidelijkheid te krijgen over de vraag wie het `vervalste' document heeft gemaakt dat vrijdag is getoond in het tv-programma 2Vandaag. Deze `sterkte/zwakte-analyse' van Jaap de Hoop Scheffer viel negatief voor hem uit. Daarop bleek echter dat het document was samengesteld uit onderzoeken over het imago van de partij, niet van de partijleíder.

cda, gestrande machtsmachine pagina 2

fotoreportage pagina 6

de hoop scheffer kreeg te weinig tijd pagina 7

dossier cda www.nrc.nl