Blair nog even in `Churchill-stand'

De aanslagen in de Verenigde Staten hebben voor de Britse premier Tony Blair de aandacht even afgeleid van binnenlandse problemen. Voor hoe lang?

Op 11 september zou de Britse premier Blair de vakbonden toespreken op hun jaarvergadering. Het beloofde geen prettige ontmoeting te worden. De bonden zijn fel tegen Blairs pogingen om het land een ,,publieke sector van wereldklasse'' te geven door verdere privatiseringen van ziekenhuizen en scholen.

Maar vlak voor hij het podium zou betreden, stortten de Twin Towers in en schoot Blair in de `Churchill-stand'. Sindsdien is hij de premier van een land-in-oorlog, rouwt hij in New York naast VN-chef Kofi Anan en Bill Clinton, belt hij dagelijks met diens opvolger in Washington en mobiliseert hij het oude Empire voor een wereldcoalitie tegen het terrorisme. Overwerkte verplegers, onderbetaalde onderwijzers of treinen die niet op tijd rijden? Even niet, graag.

De Blair die morgen in een zwaar beveiligd Brighton zijn toespraak voor een ingekort Labour-congres houdt, is een staatsman, geen klusjesman. En het land laat hem dat voorlopig zijn. Oppositie, bonden noch zijn partij hebben zin om de chef nu het vuur ál te na aan de schenen te leggen over nationale kwesties. Noch over een paar internationale, zoals de omstreden Britse steun aan het Amerikaanse plan voor een raketschild, waarover in Brighton niet zal worden gestemd, of eventuele toetreding tot de euro.

De crisis geeft Blair een adempauze, maar het betekent geen afstel van de onderwerpen waaraan het succes van zijn tweede regeringsperiode zal worden afgemeten. ,,Het kan nu geen business as usual zijn'', zei John Prescott, de vice-premier die de roodste bloedgroep in het kabinet vertegenwoordigt, gisteren bij de opening. ,,Maar we hebben wel serieuze zaken te doen.'' Een vertegenwoordiger van de invloedrijke GMB-vakbond, die onder meer strijd voert tegen partiële privatisering van de Londense ondergrondse, zei zelfs dat Downing Street de strijd tegen terrorisme ,,als excuus probeert te gebruiken om de vakbonden te bestrijden.''

Blair beseft dat zijn krediet tijdelijk is. Op de sofa bij BBC-gastheer David Frost zei hij gistermorgen dat this thing – zijn hervormingsplannen voor de publieke sector – ,,de komende jaren zal domineren, zodra de huidige crisis achter de rug is''.

Achter de schermen worstelden ministers intussen met de bonden over een compromis. De regering garandeert rechten van overheidspersoneel in ziekenhuizen en scholen, als dat in dienst komt van een particulier bedrijf. En Blair zelf noemde de privatisering van de spoorwegen ,,een ramp''. In ruil daarvoor zullen de bonden vandaag in Brighton de volumeknop niet te ver opendraaien.

Hoe lang de wereldcrisis duurt, weet niemand. Maar vroeg of laat zal Blair een harde landing maken. Churchill zelf, die in 1945 door een Labour-landslide als premier werd gewipt, leverde het beste bewijs dat de Churchill-mode geen garanties biedt in vredestijd.