Dit is een artikel uit het NRC-archief

Voetbal

Ajax jaagt nu ook eigen publiek weg

Of het nu het weer was, de tegenstander die niet aansprak of de weerzinwekkende gebeurtenissen in de Verenigde Staten, een kwart van de ruim veertigduizend seizoenkaarthouders van Ajax meed gisteren de Arena. Net als het eerste thuisduel tegen Roda JC werd de wedstrijd tegen AZ bezocht door iets meer dan dertigduizend toeschouwers. De wegblijvers hadden om tenminste één reden een verstandige beslissing genomen: Ajax-AZ (1-0) was een duel van een armzalig niveau dat eigenlijk geen publieke belangstelling verdiende.

Ajax krijgt zijn stadion niet meer vol. Dat ligt momenteel niet eens aan de resultaten, maar aan de attractiviteit van het spel. Frivool, aantrekkelijk voetbal hoorde altijd tot het cultuurgoed van de club. Maar met een tactisch concept zonder vleugelaanvallers en vijf verdedigers jaagt Ajax het publiek nu ook zijn eigen stadion uit. De aanhang hield zich gisteren nog rustig, omdat Van der Vaart in 93ste minuut het winnende doelpunt aantekende. Het resultaat vergoedde veel, maar hoe lang nog?

Trainer Co Adriaanse wil voorlopig niet van zijn beleid afwijken, zelfs niet in thuiswedstrijden. De jeugdspelers Van der Vaart en Heitinga zouden het wel anders willen. Maar Adriaanse wijst op het feit dat hij momenteel niet over buitenspelers beschikt en derhalve niet eens met drie spitsen kán spelen. Met name op de rechtervleugel kampt Adriaanse met een personeelstekort. Van der Meyde, Van der Gun en Ikedia zijn immers geblesseerd. Voor de linkerkant was Mido aangetrokken, maar die verklaarde gisteren doodleuk dat hij pas drie keer in zijn leven linksbuiten heeft gestaan en hij voortaan maar moet worden beschouwd als een centrumspits. Adriaanse had gisteren niettemin met Mido op de linkervleugel kunnen beginnen en Wamberto zou niet hebben misstaan aan de rechterkant. Maar de kleine Braziliaan, die achter de spitsen vrijwel volledig werd uitgeschakeld door Lindenbergh, rendeert in de ogen van Adriaanse onvoldoende op rechts. ,,Zoals Overmars en Gr⊘nkjaer daar ook niet tot hun recht komen.''

Als alle vleugelspelers weer zijn hersteld zal Adriaanse overwegen naar het vertrouwde tactische stramien terug te keren. Maar echt overtuigend klonk dat niet. Adriaanse heeft de opdracht gekregen mee te doen om de titel en zet de tering naar de nering. Hij leek er niet van wakker te liggen dat Kevin Bobson, de linksbuiten die eigenlijk naar Haarlem moest om te rijpen, zaterdagavond schitterde bij zijn tijdelijke werkgever NAC tegen PSV.

Afwijken van de huisstijl voor lange tijd durfde in het verleden alleen Tomislav Ivic. De Joegoslavische oefenmeester werd in 1977 kampioen door Ajax een veredeld countervoetbal te laten spelen met veel positiewisselingen op het middenveld. Daar stonden `lopers' als Schoenaker, Erkens en Notten. Maar een seizoen later waren Ivic en Ajax al op elkaar uitgekeken. Ajax trok toen nog gemiddeld 11.000 toeschouwers in De Meer en was qua publieke belangstelling de vijfde club van Nederland.

Of de aanpak van Adriaanse net zo loont als die van Ivic valt trouwens nog te bezien. Als de tegenstander dezelfde behoudende tactiek hanteert, met veel spelers achter de bal en een cordon van verdedigers rondom het doel, weet Ajax zich geen raad meer. Dat bewees AZ gisteren in de Arena waar de regen kletterde op het dak en een minuut stilte vanaf de tribunes nog nooit zo stil was geweest. De Alkmaarse club heeft de laatste jaren met drie spitsen slechte ervaringen opgedaan in de uitduels tegen PSV en Ajax en wierp in de Arena dan ook een hoge barricade op voor het eigen doel.

Het gevolg was dat de spitsen van AZ, Elkhattabi en Nelisse, te geïsoleerd kwamen te staan. Zonder een goede ondersteuning van het middenveld konden zij het niet bolwerken tegen het versterkte centrale verdedigingsblok van Ajax, waar de vorig seizoen afgeschreven Bergdølmo uitgroeide tot een van de beste Ajacieden.

Aan Amsterdamse kant behoorden de backs Maxwell (links) en Trabelsi (rechts) in offensief opzicht voor gevaar vanaf de vleugels te zorgen. Maar het was voor hen ondoenlijk om naast het uitvoeren van hun verdedigende taken ook nog op de helft van de tegenstander als aanvallende buitenspelers te opereren. Dat is na Wim Suurbier bijna niemand meer gelukt. Het was allemaal nog draaglijk geweest als de spitsen van Ajax fraaie staaltjes voetbal hadden laten zien. Maar de nog veel te trage Zlatan en de weer falende Machlas, die ook bewijst in een twee spitsensysteem niet het niveau van Ajax te halen, bleken totaal niet op elkaar ingespeeld en leverden vrijwel elke bal in bij een verdediger van AZ.

De ploeg van Henk van Stee hield stand tot de laatste minuut in blessuretijd. Mido was bij Ajax inmiddels ingevallen en zorgde net als bij overige invalbeurten voor wat meer elan. Boussatta, die bij AZ afkomstig was van de bank, zag een inworp ten onrechte naar een Ajacied gaan. Chivu bracht de bal in een wanhoopspoging hoog in het strafschopgebied waar Zlatan en Mido met het hoofd verlengden en Van der Vaart koelbloedig de bal langs de goed keepende Moens schoot. Ajax vergat ingetogen te juichen. Weer maakte de jeugdige Van der Vaart een belangrijke treffer, alleen nu in een wedstrijd die geen winnaar verdiende.

AJAX

1

AZ

0

Ruststand 0-0. 90. Van der Vaart 1-0. Schds: Buiting. Tsch: 32.353. Gele kaart: Lindenbergh (AZ).