Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

VS azen op wraak maar wie moet boeten?

De Verenigde Staten azen op vergelding. Maar wie moeten ze aanpakken? En wie staan aan hun zijde? In de media ontspon zich gisteren een felle discussie.

Terwijl de Amerikaanse regering gisteren met man en macht trachtte de feiten te verzamelen, ontspon zich in de media een levendige discussie over de vraag of de Verenigde Staten terug moeten slaan, en zo ja wie, en met wiens steun?

Osama bin Laden's naam klonk snel en veelvuldig, maar even alert reageerden ervaren makers van buitenlands beleid met waarschuwingen.

Minister Colin Powell, die de handicap had dat hij in Lima (Peru) was, sloeg als een van de eersten een matigende toon aan: ,,Opnieuw zien wij terroristen die niet geloven in democratie, mensen die menen dat zij met de destructie van gebouwen, met het vermoorden van mensen op de een of andere manier politieke doelen kunnen bereiken. Zij kunnen gebouwen in de as leggen. Zij kunnen mensen doden en daarover hebben wij verdriet, maar zij zullen er nooit in slagen de geest van de democratie te doden.''

Daarna was het woord aan twee sleuteldiplomaten uit de vorige regering, Sandy Berger, Nationale Veiligheidsadviseur van president Clinton, en Richard Holbrooke, oud-ambassadeur bij de Verenigde Naties en makelaar van een vorm van vrede in Bosnië. Berger stelde als eerste het Amerikaanse volk gerust dat de president de natie leidt, ,,waar hij zich ook bevindt''. Hij waarschuwde tegen overhaaste stigmatisering van daders, ,,want we zullen snel genoeg weten wie dit heeft gedaan''.

Na de aanslag op het federale kantoor in Oklahoma City (april 1995) werd ook direct naar het Midden-Oosten gekeken, terwijl de Amerikaanse Golfoorlog-veteraan Timothy McVeigh schuldig werd bevonden aan die aanslag. Volgens Berger heeft de wereld op het gebied van terreuracties nog nooit iets van deze mate van verfijning meegemaakt.

Holbrooke pleitte de rest van de dag op alle zenders voor een krachtige, maar internationaal gecoördineerde aanpak. ,,Het zal een eendrachtige, internationale samenwerking vergen om de daders te vinden. We zullen de medewerking moeten winnen van de Europese bondgenoten, maar ook van Rusland, China en de gematigde landen in het Midden-Oosten. En zorgen dat die landen niet alleen de daders verantwoordelijk stellen, maar ook de landen die deze lieden verborgen hebben. Als Bin Laden het heeft gedaan dan moet de Talibaan in Afghanistan evenzeer verantwoordelijk worden gehouden.''

President Bush nam de lijn-Holbrooke later in zijn tv-toespraak vrijwel letterlijk over: ,,Wij zullen geen onderscheid maken tussen de terroristen die deze daden hebben gepleegd en degenen die hen bescherming hebben geboden.''

Intussen stoomden twee vliegdekschepen en vijf kleinere marineschepen naar de oostkust om posities in te nemen voor de kust van New York en Washington DC. Marinebodems die uit het Midden-Oosten zouden terugkeren, kregen opdracht daar voorlopig te blijven. Anonieme bronnen bij de veiligheidsdiensten zeiden tegen het eind van de middag dat zij er `negentig procent zeker' van waren dat Bin Laden achter de massale aanval had gezeten. Afgetapte mobiele telefoongesprekken en de identiteit van een van de passagiers aan boord van een van de vier rampvliegtuigen wijzen in die richting.

Minister Rumsfeld (Defensie) legde gisteravond een korte verklaring af, waarin hij niet zei of het Pentagon enige aanwijzing had gehad van dreigend gevaar, noch of de Verenigde Staten zouden terugslaan.

President Bush en zijn naaste omgeving hebben in hun eerste half jaar in het Witte Huis een onafhankelijke en weinig in multilateraal overleg geïnteresseerde toon aangeslagen in wereldzaken. Het Pearl Harbor van 11 september 2001 zou aan die mentaliteit vroegtijdig een eind kunnen maken. Amerika ligt niet langer veilig en ver tussen twee grote oceanen.