Dit is een artikel uit het NRC-archief

Terrorisme

Aanval op VS, Bush wil vergelding

Amerika heeft gisteren de grootste gecoördineerde aanval uit de geschiedenis van het terrorisme ondergaan. Duizenden doden moeten nog worden geborgen uit de puinhopen van het World Trade Center in New York en het Pentagon in Washington die werden getroffen door drie gekaapte lijnvliegtuigen.

New York is tot nationaal rampgebied verklaard, in de hoofdstad van de Verenigde Staten is de noodtoestand uitgeroepen. Na spoedevacuaties gisteren zijn het regeringsapparaat en het Congres vandaag weer aan het werk gegaan, maar veel nationale gebouwen bleven gesloten. De beurs van New York bleef ook dicht. De meeste slachtoffers werkten bij banken en beursmakelaars.

President Bush verzekerde in zijn laatste van drie tv-toespraken dat ,,deze massamoorden tot doel hebben onze natie zo bang te maken dat zij vervalt tot chaos en zich terugtrekt''. Het heldere licht van Amerika als baken van vrijheid en kansen zou blijven schijnen. De daders én hun beschermheren zullen gevonden en berecht worden. ,,We zullen geen onderscheid maken tussen de terroristen die deze daad hebben gepleegd en diegenen die hun onderdak bieden.''

Overal in de wereld werd geschokt gereageerd, ook in wat Amerika als `schurkennaties' beschouwt, zoals Iran en Libië. Alleen Irak maakte geen geheim van zijn tevredenheid. De regering gaf geen commentaar, maar de Iraakse televisie toonde beelden van de brandende torens met de woorden `Weg met Amerika' op het scherm. De Britse premier Tony Blair sprak van ,,het nieuwe kwaad in de wereld''. ,,Wij, de democratische landen van de wereld, moeten de handen ineenslaan en dit kwaad met wortel en tak uitroeien.''

De Amerikaanse Federal Reserve Board en het ministerie van Financiën hebben de financiële wereld in Wall Street op het hart gebonden te zorgen dat het vertrouwen in het financiële systeem bewaard blijft. Verscheidene bankiers spraken vanmorgen openlijk de wens uit dat de Fed snel de rente verder verlaagt om dat vertrouwen te vergroten. De beurzen in Europa en Azië vielen sterk terug na de aanvallen.

Twee gekaapte lijnvliegtuigen van American Airlines en van United Airlines troffen de twee torens van het WTC kort voor en na negen uur 's morgens (drie uur 's middags Nederlandse tijd). Even later vloog een eveneens gekaapt vliegtuig van American Airlines, dat van het vliegveld Washington Dulles onderweg was naar Los Angeles, op het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon, in. Tientallen slachtoffers zijn daar geborgen; in totaal zijn binnen het ministerie waarschijnlijk 800 doden gevallen. Een vierde gekaapt vliegtuig, van United Airlines, stortte neer ten zuiden van Pittsburg, in Pennsylvania. Dit toestel was op een directe vlucht naar het presidentiële buitenverblijf in Camp David, het Witte Huis of het Capitool. Alle 266 inzittenden van de vier vliegtuigen zijn om het leven gekomen.

De twee torens van het WTC stortten een half uur na elkaar volledig in. Een derde, lagere toren stortte een halve dag later ineen. De brandweer van New York vreest daarbij zeker 300 man te hebben verloren; de politie bijna 80 man. President Bush sprak over in totaal `duizenden' slachtoffers. Bij de New-Yorkse brandweer behoorden de commandant, de ondercommandant, een kapelaan en de chef speciale operaties tot de doden. In New York is het zoeken naar overlevenden de hele nacht doorgegaan. Enkele beknelden hebben via mobiele telefoons laten weten dat zij nog in leven zijn.

In het Congres is harde kritiek uitgesproken op de veiligheidsdiensten die deze gigantische aanslag niet hebben zien aankomen. Die menen intussen over sterke aanwijzingen te beschikken dat de van oorsprong Saoedische terroristenleider Bin Laden achter de aanslagen zit. In een aan hem toegeschreven verklaring in een Pakistaanse krant heeft deze dat ontkend, al hadden dergelijke ,,gedurfde acties'' zijn volledige steun. [Vervolg AANSLAGEN: pagina 4]

AANSLAGEN

'Internationale aanpak nodig'

[Vervolg van pagina 1] De Talibaan-regering van Afghanistan heeft verklaard dat Bin Laden, die er woont en haar bescherming geniet, zulke daden niet op zijn geweten kan hebben.

Strobe Talbot, onderminister van Buitenlandse Zaken onder president Clinton, waarschuwde voor het overhaast aanwijzen van daders gezien de hoge mate van verfijning van de aanslagen. Hij riep op tot internationale samenwerking, zeker gezien de zekerheid dat veel buitenlanders zijn getroffen: ,,Dit waren internationale doelwitten die een internationale aanpak nodig maken.''

Het Amerikaanse luchtruim zou ten minste tot zes uur vanavond Nederlandse tijd gesloten blijven. Minister van Transport Mineta kondigde een verscherping aan van de veiligheidscontroles in de Amerikaanse burgerluchtvaart. Het blijft voorlopig een raadsel hoe vier groepen terroristen zich tegelijk meester hebben kunnen maken van een lijnvliegtuig. Het is bekend dat zij in drie gevallen slechts met messen dreigden.

Een opiniepeiling van Gallup toont dat 86 procent van de Amerikanen de aanslagen ziet als `oorlogshandelingen', maar een bijna even grote meerderheid wil alleen militair terugslaan als er solide bewijs is wie er voor de aanslagen verantwoordelijk is of zijn, ook al zou dat maanden duren. Vijfenveertig procent heeft vertrouwen dat president Bush Amerika in deze crisis goed kan leiden; 33 procent heeft daar enig vertrouwen in. Tot zover onze correspondent

In de Afghaanse hoofdstad Kabul heeft zich vannacht een serie explosies voorgedaan, die waarschijnlijk werden veroorzaakt door raketinslagen. De Amerikaanse nieuwszender CNN suggereerde aanvankelijk dat het daarbij ging om Amerikaanse wraakacties voor de aanvallen in New York en Washington. De beelden deden inderdaad enigszins denken aan het begin van de Golfoorlog van 1991 tegen Irak. Maar Washington kwam meteen met een ontkenning. ,,De VS zijn op geen enkele manier verantwoordelijk voor de explosies'', aldus minister van Defensie Donald Rumsfeld. Vermoedelijk waren de explosies het werk van de Afghaanse oppositie uit wraak voor de recente aanslag op haar leider, Ahmed Shah Massoud. Het is nog steeds niet bekend of Massoud nog in leven is.