Mijmeraar met maniertjes

Als columnist Martin Bril zondagavond het programma Zomergasten afsluit, kunnen we terugkijken op een matte reeks. De gasten waren te veel geïntimideerd door de hoge status van het programma, en te veel bezig met aardig overkomen. Schrijfster Mensje van Keulen was vriendelijk, maar saai. Zakenvrouw Sylvia Tóth verschool zich achter een in de pancake gebeitelde glimlach. En de plotsklaps poeslief geworden cabaretier Youp van 't Hek deed zijn beroemde scheldtirades af als verkeerd begrepen grapjes, toneelspel en ironie. Hij was niet boos, hij ,,maakte zich vrolijk''. Overigens trok hij ontzettend veel kijkers: 1,3 miljoen.

De mislukking lag ook aan Adriaan van Dis die de scherpe vragen liet liggen en iedereen maar liet aanmodderen. Bij Tóth haalde hij meteen de angel uit het programma door te zeggen dat hij het niet over haar rol in de zaak-Boonstra ging hebben. Sportfragmenten bij Van Keulen ontkrachtte hij door – weinig terzake – te kirren dat hij ,,niets met sport'' heeft. De enige geslaagde uitzending was die met tv-journalisten Frits Barend en Henk van Dorp, omdat die elkaars aangever zijn en geen aansporing behoefden van Van Dis.

De gekozen tv-beelden waren vaak wel de moeite waard. We zagen honderdjarige veteranen vertellen over de Eerste Wereldoorlog; voormalig Vendex-directeur Anton Dreesmann boos worden tijdens een vakbondsbijeenkomst; vechtende Surinamers bij Karel; De heroïsche aankomst van Egyptische president Sadat in Israël; en een geniale afscheidsrede van cabaretier Theo Maassen uit zijn programma Neuk het systeem. Een aanbeveling voor volgende zomer is dus: nog minder gepraat, nog meer tv-beelden.

De laatste gast, de Utrechtse Fries Martin Bril (1959), wilde aanvankelijk een groots en meeslepend lijdende schrijver worden. Toen dat mislukte, stopte hij met drinken en snuiven, stond vroeg op, en werd succesrijk columnist. Iedere dag heeft hij een column op pagina drie van Het Parool als opvolger van Simon Carmiggelt en Ischa Meijer. Onlangs kondigde hij aan over te stappen naar de Volkskrant. Voor de Kinderpagina van deze krant schrijft hij de reeks Max en Vera. Zijn columns zijn gebundeld in Evelien, Stadsogen, Etalagebenen, en Hollandse luchten. Bril, die met zijn open overhemd, zonnebril op voorhoofd, en verweerde, knappe gezicht oogt als een rockzanger op leeftijd, slentert dagelijks in het ochtendgloren door de Amsterdamse binnenstad. Zijn observaties tekent hij op in mijmerige, poëtische miniatuurtjes; meestal stemmig en raak, soms saai en ontsierd door maniertjes, als zijn stopwoordje: `enfin'.

Bril belooft ons een gezellig Hollands avondje, met Henk Terlingens verslag van de eerste maanlanding in 1969; Remco Campert die een gedicht voordraagt op de herdenkingsbijeenkomst van wijlen Joop den Uyl; en de onlangs overleden popzanger Herman Brood die cocaïne gebruikt in een trein. Bril zal als popjournalist – nog iets dat hij doet – ook wel wat muziek laten zien.

Zomergasten: Martin Bril, VPRO, Ned.3, zondag, 21.11-0.15u.