KPN na Belgacom in dode steeg

Bestuursvoorzitter Paul Smits heeft KPN met zijn afwijzing van Belgacom verlost van een slechte deal. Maar zijn er nog alternatieven?

De fusie met het Spaanse Telefónica ketste af, de fusie met Belgacom mislukte. De schuldenlast die KPN met zich meetorst is in de tussentijd alleen maar zwaarder gaan wegen. Tijd voor bestuursvoorzitter Paul Smits om op te stappen?

,,Persoonlijke consequenties moet je trekken als je een slechte deal sluit'', zei de geplaagde topman gisteren na de mislukte besprekingen met Belgacom. ,,Als je een slechte deal sluit, kunnen daar consequenties aan worden verbonden. Dit wás een slechte deal. Daarom hebben we hem niet gesloten.''

Maar hoe staat het met eerdere transacties? De overeenkomst met het Aziatische Hutchison Whampoa om samen te bieden op Duitse mobiele frequenties was onbetwist een bad deal. Toen puntje bij paaltje kwam, bleken de vermeende partners zich zonder straf te kunnen terugtrekken uit de Duitse veiling. KPN werd opgezadeld met de volledige last van de verworven kavels: 8,4 miljard euro (18,5 miljard gulden). De dikke 4 miljard euro die KPN extra voor zijn rekening nam, is vergelijkbaar met de huidige beurswaarde.

Velen vinden de voorafgaande overname van E-Plus, de Duitse mobiele dochter van KPN, ook een slechte deal. Paul Smits was eind 1999 naast Wim Dik verantwoordelijk voor deze transactie, die het concern tot op de dag van vandaag achtervolgt: het is de belangrijkste veroorzaker van KPN's torenhoge schulden.

Heeft Smits zijn bedrijf dit keer wél voor een slechte overeenkomst behoed? Het lijkt erop. Belgacom en KPN begonnen de onderhandelingen in april met als uitgangspunt a merger of equals. Als KPN toen direct had toegehapt, was de zaak misschien snel beklonken, maar de Nederlanders hadden tijd nodig om te wennen aan de nieuwe verhoudingen met Belgacom, lang beschouwd als een bedrijf dat niet kon tippen aan het vooruitstrevende KPN.

Aarzelingen zijn KPN duur komen te staan. Sinds het begin van de onderhandelingen met Belgacom stortte de beurswaarde in van 17 miljard euro (37 miljard gulden) naar 4 miljard euro gisteren. Het aandeel daalde gisteren ruim 21 procent.

Terwijl driekwart van KPN's zichtbare waarde op de beurs wegsmolt, profiteerde Belgacom van de voordelen van een niet-beursgenoteerde onderneming. De Belgen kunnen schermen met een stabiele winst en omzet. KPN vond in de onderhandelingen geen gehoor voor zijn argument dat de concurrentie op de Belgische telecommarkt nog beperkt is – en Belgacoms resultaten dus voor de toekomst niet verzekerd zijn.

Gezien de benarde positie van KPN is het logisch dat de Belgen het onderste uit de kan eisten in ruil voor het verdelen van de Nederlandse schuldenberg. KPN gaf naar eigen zeggen heel wat toe. Het stemde in met een hoofdkantoor in Brussel voor de nieuwe onderneming. Het ging akkoord met Belgacomtopman John Goossens als nieuw boegbeeld. En KPN was bereid om minder dan 50 procent van de aandelen in de nieuwe combinatie te accepteren.

De Belgen wilden meer.Ze eisten een doorslaggevende stem voor John Goossens en, naar verluidt, een belang van tenminste zestig procent in de nieuwe onderneming. Onacceptabel voor Paul Smits: ,,Dit zou uitdraaien op verkoop van KPN zonder overnamepremie voor de aandeelhouders en zonder zicht op synergievoordelen.''

Ongetwijfeld heeft hij gelijk. Probleem is dat alternatieven nauwelijks voorhanden zijn. ,,We zijn blij dat we nu weer tijd kunnen besteden aan de nieuwe wegen die we willen inslaan'', zei Paul Smits gisteren. Hij wil ,,deelnemen aan het consolidatieproces dat gaande is in de telecomsector''. Een gewaagde formulering voor een bedrijf dat in Spanje en België tevergeefs heeft aangeklopt voor een overname.

De druk op Smits zal groot zijn als hij maandag aanstaande cijfers presenteert over het eerste halfjaar. Kredietbeoordelaars Moody's en Standard & Poors hebben de onderhandelingen met argusogen gevolgd. Een nóg negatiever oordeel over de schuldpositie van KPN hangt in de lucht, zo liet Moody's gisteren weten.

Tot juni volgend jaar kan KPN aan zijn verplichtingen voldoen. Het wil belangen verkopen om de balans te verbeteren, maar de omstandigheden die de Belgacomdeal hebben verpest zullen het telecombedrijf parten blijven spelen. Het moet stikken of slikken. Bij het afwijzen van de Belgacomdeal moet Smits zich bedacht hebben dat KPN nog even op eigen benen verder kan. Al is het langs de afgrond.

    • Jeroen Wester
    • Michiel van Nieuwstadt