Middenveld biedt een nieuw voetballeven

Nummer 9 werd nummer 10, bij zijn club Barcelona en morgen ook weer bij Oranje in het WK-kwalificatieduel met Ierland. Patrick Kluivert over zijn nieuwe rol. ,,Ik heb nu meer vrijheid om te voetballen zoals ik zelf wil.''

In zijn nieuwe rol treedt hij bij het Nederlands elftal in het spoor van illustere voorgangers: Johan Cruijff, Marco van Basten en Dennis Bergkamp. Begenadigde spitsen van wereldfaam, die in de loop van hun voetballoopbaan de luwte zochten van het middenveld om daar hun creativiteit kwijt te kunnen. Zodat ze elke aanval naar hun hand konden zetten. Kluivert maakt die ontwikkeling in zijn 25ste levensjaar door. Zowel bij Oranje als zijn club FC Barcelona is hij de aangever geworden van de spitsen. Maar intussen verwaarloost hij het scoren niet. Afgelopen weekeinde nam hij tegen Sevilla met twee treffers zelfs de volledige productie van Barcelona voor zijn rekening.

Kluivert kreeg het shirt met nummer 10 min of meer noodgedwongen in handen gedrukt. Aanvankelijk had de bondscoach Phillip Cocu voorbestemd voor de erfenis van Bergkamp, die vorig jaar na het EK een punt achter zijn interlandloopbaan zette. In de matige thuiswedstrijd tegen Ierland bleek dat geen gelukkige keuze. In de uitwedstrijd tegen Portugal fungeerde Kluivert als bliksemafleider voor Hasselbaink. Toen werd duidelijk dat hij als een dirigent met een paar subtiele bewegingen het tempo van de aanval kan bepalen. Tegen Cyprus (thuis) en Engeland (uit) groeide hij verder in die belangrijke rol.

Stilletjes heeft hij deze positie altijd geambieerd. Want zoals veel spitsen heeft hij een hekel aan een vaste bewaker, die met alles wat in zijn vermogen ligt zijn tegenstander het voetballen onmogelijk probeert te maken. ,,Ik heb nu meer vrijheid om te voetballen zoals ik dat graag wil'', meent Kluivert. ,,Ik moet proberen me zoveel mogelijk tussen de linies op te stellen. Dan zaai je twijfel tussen verdediging en middenveld. Wie moet mij dan aanpakken? Ik heb wel meer verantwoordelijkheid gekregen. Een spits kan zonder grote gevolgen de bal verliezen. Bij een middenvelder heeft het misschien fatale gevolgen. Het driehoekje dat ik vorm met Overmars én Cocu als controlerende middenvelder sluit echter grote risico's uit.''

Diverse gesprekken met bondscoach Van Gaal leidden ertoe dat Kluivert van een dreigende, diepe spits werd getransformeerd tot een sierlijke, penetrerende middenvelder. ,,Ik had zo in de A-junioren al eens gespeeld. Daarna eigenlijk niet meer. Ik ben nu meer bij het spel betrokken en dat bevalt me wel. Misschien dat ik op deze plek minder doelpunten maak. Zolang ik echter het team beter maak waardoor we vaker winnen, kan ik daar niet mee zitten.''

De terugkeer van Ruud van Nistelrooij in het Nederlands elftal zorgt ervoor dat in Kluivert de volmaakte aangever is opgestaan. De snelle schakelingen die zij tot stand brachten in de eerste helft van de laatste interland, waren een plaag voor het trage Engelse verdedigingscentrum. ,,Ik weet precies wat Ruud wil'', probeert Kluivert de intuïtieve samenwerking tussen hem en de spits van Manchester United uit te leggen. ,,Als ik Ruud in de dekking aanspeel, draait hij snel om zijn as om op doel te schieten. Zou ik net zo doen.''

Bij FC Barcelona heeft trainer Rexach het voorbeeld van Van Gaal opgevolgd. Ook daar speelde Kluivert afgelopen weekeinde achter de spitsen Rivaldo en het negentienjarige Argentijnse talent Saviola. ,,Ik heb bij Rexach aangegeven dat ik op deze plek eveneens goed uit de voeten kan. Het was natuurlijk afwachten hoe hij op dit signaal zou reageren.''

In Barcelona kan Kluivert voorlopig geen kwaad meer doen. Aan het einde van het vorige seizoen kreeg hij nog de toorn van de socios over zich heen omdat hij een overstap naar `aartsvijand' Real Madrid niet uitsloot. In de wedstrijd tegen Rayo Vallecano kon hij geen moment de bal raken zonder te worden uitgefloten. Ondanks de zeventien doelpunten die hij op de topscorerslijst achter zijn naam had staan, ondanks het feit dat hij zijn beste jaar achter de rug had bij Barça. Na langdurige onderhandelingen kwamen hij, zijn zaakwaarnemer Sigi Lens en Barcelona in juli echter een verlenging van zijn contract overeen. Dat liep aanvankelijk aan het einde van dit seizoen af, nu is de expiratie verschoven naar 2006.

De ambitie ooit nog eens in de Premier League in Engeland te spelen heeft hij even uit zijn hoofd gezet. ,,Dat kan altijd nog. Er hangt echt geen hoog prijskaartje om m'n nek waardoor ik onverkoopbaar ben. Een betaalbare afkoopsom is een van mijn voorwaarden geweest. Mijn vrouw en kinderen hebben het net als ik erg naar hun zin in Barcelona. Daarom heb ik toch steeds aangestuurd op een verlenging van mijn contract.''

Hij kijkt uit naar de wedstrijd tegen Ierland van morgen. ,,Want dit soort wedstrijden is voor een profvoetballer toch de slagroom op de taart. Als we winnen, zou dat een geweldige voldoening geven. Vooral omdat je het met z'n allen toch weer hebt gedaan. Meestal stáán we er in dit soort cruciale wedstrijden. Dat bleek ook in de beslissingswedstrijd tegen Ierland in Liverpool, zes jaar geleden. We kwamen toen na een half uur op een voorsprong en vanaf dat moment ging alles vanzelf.''

Kluivert maakte in dat duel twee treffers — zoals hij vaker op belangrijke momenten doel treft. Hij heeft bij Ajax geleerd met spanning om te gaan en zich al een dag tevoren te concentreren op de wedstrijd. ,,Van Gaal liet mij toen imagineren. Dat doe ik nog steeds. Aan de vooravond van de wedstrijd probeer ik me, bijvoorbeeld voor het slapen gaan, de wedstrijd in te beelden. Dan moet de tv uit en probeer ik me voor te bereiden op de situaties die ik kan verwachten. Ja, ik weet dat iedere wedstrijd anders is. Maar je kunt wel vast nadenken over een corner bijvoorbeeld. Op de wedstrijddag zelf trek ik me meestal terug met m'n discman. En in de kleedkamer zoek ik een stil hoekje voor een kort gebed. Iedereen doet het op zijn manier. Maar zo kom ik als de rust zelve het veld in en kan ik omgaan met de druk en de emotie. Zonder als een robot te voetballen. Want ik speel altijd met mijn hart.''