Kroatische regering verliest snel aanhang

Al maanden bevindt de Kroatische regering zich in een neerwaartse spiraal van interne conflicten en dalende populariteit.

De problemen van de coalitie van premier Ivica Racan begonnen in april, toen de Democratische Partij van Istrië (IDS) uit de coalitie stapte, boos omdat de partners haar wens – de erkenning van het Italiaans als tweede officiële taal op het schiereiland – niet wilde honoreren.

In juli stapte een tweede coalitiepartner op, de sociaal-liberale HSLS, wegens het besluit van de regering mee te werken met het Joegoslavië-tribunaal en Kroaten uit te leveren. De stap van de boze HSLS-leider Drazen Budiša werkte weliswaar als een boemerang – de partij bleek diep verdeeld over het thema uitlevering en het besluit kostte Budiša zijn partijleiderschap – maar elegant was de ruzie niet.

Overbodig was de ruzie wel: als Racan de wet had toegepast en het Joegoslavië-tribunaal gewoon ter wille was geweest, was er niets gebeurd. In plaats daarvan legde hij de zaak voor aan de regering, die prompt aan het ruziën sloeg.

De uitlevering van verdachte Kroatische oorlogsmisdadigers heeft Racan sindsdien parten gespeeld. De publieke opinie is in meerderheid tegen de uitlevering van Kroaten, die immers `niets anders' hebben gedaan dan de onafhankelijkheid van de natie tegen de Servische agressor verdedigen. De Kroatische president, Stipe Mesic, zag zich onlangs zelfs gedwongen de paus een brief te schrijven, omdat die door het Kroatische episcopaat niet correct zou worden ingelicht over de gang van zaken in Kroatië. In regeringskring wordt bitter geklaagd over de ,,steeds agressievere inmenging'' van de Kroatische bisschoppen in de politiek. Bisschoppen beschuldigden in juli de regering openlijk van ,,de verkoop van 's lands soevereiniteit voor een handvol dollars''.

Er dreigen ook grote sociale problemen. De regering wil twee bolwerken van het vroegere regime van wijlen Franjo Tudjman hervormen: de politie en het leger. Kroatië heeft een leger van 42.000 man, volgens de regering (en de NAVO) veel te veel. Binnen twee jaar moet het worden teruggebracht tot 25.000 man, een plan dat in Kroatië (dat al 400.000 werklozen telt) onrust heeft gewekt.

Bij de politie zijn de problemen nog groter. Onder Tudjmans regime werden op grote schaal politiemannen geronseld onder de Kroatische vluchtelingen uit Bosnië. Die waren ongekwalificeerd, maar wel fel nationalistisch en Tudjman-getrouw en dus hartelijk welkom. Die politiemacht kostte het land 10 procent van zijn begroting. Racan heeft dat teruggebracht tot ruim 5 procent, maar dat is altijd nog het dubbele van de nagestreefde Europese norm.

Deze maand werden op één dag 3.800 politiemannen ontslagen, bijna een kwart van de politiemacht. De stap leidde tot enorme woede. Agenten bezetten kazernes en blokkeerden wegen en hun vakbond eiste het ontslag van de minister van Binnenlandse Zaken.

De onrust is nog vergroot door andere bezuinigingsmaatregelen zoals een verlaging van kinderbijslag, invalidenpensioenen en uitkeringen aan invalide veteranen, en de afschaffing van het betaalde moederschapsverlof.

Ook het uitblijven van succes in de bestrijding van de corruptie doet de regering geen goed. Volgens een recente peiling vindt 83 procent van de Kroaten hun land corrupt.

Van de populariteit van de regering is door dit alles inmiddels niet zoveel meer over. Nog maar 43 procent van het electoraat steunt de regering, velen ongetwijfeld alleen maar omdat er geen alternatief is. 45 procent is tegen de regering. De aanhang van Racans eigen sociaal-democratische SDP is in enkele maanden teruggelopen van 26 naar 19 procent – weinig méér dan de 15 procent waarover de HDZ, de partij van wijlen Tudjman, zou beschikken als er nu verkiezingen zouden worden gehouden. In februari was de HDZ-aanhang 10 procent. De teloorgang van de populariteit is ten dele Racans schuld: hij toont weinig visie, is langzaam en besluiteloos en staat zelden overtuigend achter eenmaal genomen besluiten.

Het is zijn geluk dat de HDZ geen vuist kan maken. De partij van wijlen Tudjman vormt geen echte bedreiging aangezien geen van de gevestigde partijen met haar wil samenwerken en de eigen aanhang nooit groot genoeg is voor een meerderheid.

Ze denkt daar zelf anders over, maar blijkt zich dan toch te vergissen. Toen de HDZ met wat andere rechts-extreme groepen onlangs een miljoen Kroaten bijeen wilde brengen voor een manifestatie tegen de regering, moest ze de bijeenkomst op het laatste moment afblazen toen duidelijk werd dat de verwachte opkomst bij lange na niet zou worden gehaald.