`Megawati speelt de rol die bij dit moment hoort'

Minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken ontmoette vandaag de nieuwe Indonesische president Megawati in Jakarta. ,,Ze staat realistisch in het leven.''

Minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) had vanmiddag, als sluitstuk van zijn tweedaagse bezoek aan Indonesië, een ontmoeting met president Megawati Soekarnoputri. Hij vindt dat de ,,president realistisch in het leven staat, een sterk economisch team heeft geformeerd en goede eerste stappen heeft gezet om 's lands problemen aan te pakken''. Dat zij tevens voorzitster is van de grootste partij van het land geeft haar, zegt Van Aartsen, ,,een breed draagvlak in het parlement, wat een groot, objectief verschil is met haar voorganger Wahid en haar een veel gunstiger uitgangspositie geeft''.

De minister zei ,,voorzichtig optimistisch'' te zijn over de ontwikkelingen in Indonesië, maar beklemtoonde ook dat Nederland ,,met veel realiteitszin naar dit land moeten kijken''.

Van Aartsen was er snel bij: de nieuwe president en haar kabinet zijn nog maar een kleine maand in functie. Hij lichtte dat vanmiddag als volgt toe: ,,Het is belangrijk om met spoed duidelijk te maken dat het Nederlandse kabinet deze nieuwe president en regering steunt en dat we zullen voortgaan met het financiële programma, waarmee we in 1999 een begin hebben gemaakt.'' Bovendien wenste Van Aartsen zijn gesprekspartners van de afgelopen twee dagen duidelijk te maken ,,dat wij beseffen voor welke enorme taak deze regering staat, maar dat er een moment aanbreekt waarop een begin moet worden gemaakt met het waarmaken van de beleidsvoornemens, die al door de vorige regering werden beleden''.

Bij uw vorige bezoek, in januari vorig jaar, was u lovend over Megawati's voorganger Wahid. Bent u intussen van gedachten veranderd?

,,Ik sprak met Wahid op een moment dat hij op het toppunt van zijn macht was. Hij stond op het punt om generaal Wiranto uit zijn positie te werken en dat heeft hij ook gedaan. Wahid en zijn kabinet waren bezig om een aantal zaken met elan aan te pakken. Het blijft, hoe dan ook, tot de erfenis van de vorige president behoren dat hij belangrijk heeft bijgedragen aan een verandering van de Indonesische samenleving, waaronder bevrijding van de pers en de vakbeweging en eerste stappen naar een pluriforme democratie. Hij heeft ook de rol van het leger veranderd en mede daarom moest Wiranto opstappen. Het is jammer voor Indonesië dat er op een aantal dossiers tijd is verloren.''

De democratisering in Indonesië gaat Nederland ter harte. Hoe beoordeel u de jongste machtswisseling?

,,Ik constateer dat dit proces zich vlot en zonder al te veel problemen heeft voltrokken. Dat zegt iets over de volwassenheid van het systeem hier. Het is bijna tragisch dat uitgerekend Wahid, die zo sterk streefde naar een juiste balans tussen leger, maatschappij en regering, uiteindelijk met behulp van leger en politie de staat van beleg wilde uitroepen. Parlement, leger en Hoge Raad hebben toen gezegd: dat kan niet. Maar de overgang is zonder ellende op straat tot stand gekomen.''

U noemt het een verdienste van Wahid dat hij de militairen hun plaats heeft gewezen. Cruciaal in de machtswisseling was dat de generaals een presidentieel bevel negeerden. Is dit een stap terug?

,,Het is vooral aan de Indonesische samenleving zelf om over deze ontwikkelingen te oordelen. Voor Nederland en de Europese Unie is heel belangrijk dat deze overgang zonder bloedvergieten is verlopen. Het optreden van een aantal sleutelfiguren, die van oordeel waren dat de democratie hier moest blijven werken, is doorslaggevend geweest. Laten we het verleden het verleden laten en samen met deze regering vooruitkijken naar de zeer moeilijke jaren die gaan komen.''

Wat voor indruk heeft u van de nieuwe president?

,,Dit laatste gesprek was heel anders dan dat wat we voerden toen ze nog vice-president was. Zij maakt de indruk heel duidelijk voor ogen te hebben welke richting ze uit wil. Dat blijkt ook uit de manier waarop ze haar kabinet leidt.

,,Ze komt over als een realiste en heeft in deze eerste weken enkele goede zetten gedaan: ze ondertekende de Wet op bijzondere autonomie voor Atjeh, ze bekrachtigde de oprichting van een ad hoc tribunaal voor mensenrechten en heeft een goed team om zich heen verzameld. Ze speelt de rol die bij dit moment hoort. Nederland en de EU moeten zich realiseren dat hier werk ligt voor jaren.''

Uw collega Herfkens heeft Megawati in november 1999, toen ze nog vice-president was, uitgenodigd naar Nederland te komen. Haar vader heeft dat nooit gemogen. Ook zijzelf is nog niet geweest. Heeft u de uitnodiging herhaald?

,,Ze is zeer positief over Nederland en heeft bedankt voor de Nederlandse steun. Ze herinnerde me er nog eens aan dat ze resideert in het voormalige paleis van de gouverneur-generaal en ze heeft de Indonesische vertaling van deel I van Giebels' biografie over Soekarno met belangstelling gelezen. Haar agenda is de komende tijd zeer vol en ik heb haar dan ook verteld dat ze een open uitnodiging heeft, want ze is zeer welkom.''

Heeft u de zaak van de in 1999 in Oost-Timor vermoorde Nederlandse journalist Sander Thoenes nog aangesneden bij de nieuwe procureur-generaal?

,,Jazeker, daar hebben hij en ik een openhartig maar moeilijk gesprek over gevoerd. Hij, maar ook alle andere gesprekspartners dezer dagen wezen op de snelle personele wisselingen bij het OM de laatste maanden. Ik heb duidelijk gemaakt dat wij in deze zaak nu echt resultaten verwachten. Vandaag is afgesproken dat ten minste een van de Nederlandse onderzoekers die het dossier door en door kennen, zal worden ingeschakeld door het OM en dat hij nieuw materiaal zal kunnen inbrengen''