Meer privé-leven

Nederlandse werkgevers hebben zich de laatste zes jaar hard moeten inspannen om goed personeel binnen te halen. Werknemers zijn kieskeuriger geworden en zijn andere eisen gaan stellen. Een baan moet tegenwoordig meer bieden dan een goed salaris en voldoende carrièremogelijkheden. Werknemers willen ruimte voor hun persoonlijke leven; na de vrouwen ontdekken ook de mannelijke hogeropgeleiden de geneugten van de deeltijdbaan.

Samen met het onderwijs is de zorgsector de laatste jaren in de publieke opinie gebombardeerd tot minst aantrekkelijke werkgever. Waren ouders vroeger apetrots als hun kind werd opgeleid voor een medisch beroep, nu leidt een dergelijk voornemen eerder tot ongeruste reacties in de omgeving. De lange wachtlijsten en de zware werkdruk – wie kiest daar nu nog vrijwillig voor? De honorering, die vroeger voor medisch specialisten zeker riant was, steekt tegenwoordig schril af tegen de beloning in het bedrijfsleven. Ook andere arbeidsvoorwaarden, zoals kinderopvang of deeltijdwerk, zijn niet goed geregeld – wat vooral voor vrouwen een reden is om na verloop van tijd in een andere sector werk te zoeken.

Anders dan in het bedrijfsleven wordt de speelruimte voor betere arbeidsvoorwaarden in de zorg niet bepaald door vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, maar ligt er altijd een politieke beslissing aan ten grondslag. Vanaf de jaren tachtig hebben achtereenvolgende kabinetten getracht om de uitgaven in de zorg te beteugelen; omdat de zorg extreem arbeidsintensief is, leidden de bezuinigingen al snel tot verschraling van de arbeidsvoorwaarden en verslechtering van de werkomstandigheden.

Hoe ziet de toekomst er uit? Het huidige kabinet heeft vele miljarden ingezet om de kwaliteit van de zorg te verbeteren: de wachtlijsten moeten korter worden, er komen `meer handen aan het bed' en de beloning voor de verschillende beroepsgroepen gaat flink omhoog. Ook ontstaan er langzaamaan initiatieven om werknemers in de gelegenheid te stellen werk en privé-leven beter te combineren. Nu er jaarlijks zoveel vrouwelijke artsen afstuderen, moet zelfs het traditionele bolwerk van medisch specialisten leren omgaan met kortere werkweken en zwangerschapsverlof.