Koning Paes van Somey

,,Mijn troon is al onderweg naar Nederland.'' Arthur Paes (44) toont me een foto van een massief, houten gevaarte, compleet met opstapje, dat zijn onderdanen voor zijn Royal Office in kasteel De Hoogenweerth in Maastricht hebben gemaakt. Vorige maand, op 14 juli, is Paes, telg uit een Sittards mijnwerkersgezin, gekroond tot Koning van Somey, een 320.000 inwoners tellend vorstendom in Ghana.

Zijn kroning komt niet uit de lucht vallen. Koning Dunenyo I, zoals Paes nu officieel heet, was zeven jaar consul van Somey en is kind aan huis bij de in Duitsland wonende Ghanese koning, een goede vriend van de huidige president. Hij kent de regio op zijn duimpje en heeft al veel gedaan voor het straatarme koninkrijk. Wegens zijn tomeloze inzet besloten de zestien koninklijke families die het vorstendom al eeuwenlang besturen, hem onlangs tot Koning der Koningen te kronen. Het feit dat hij niet van koninklijken bloede was en dus geen koning kon worden, werd op al even traditionele Afrikaanse wijze opgelost. De kinderloze koning Adina adopteerde de Limburgse zakenman twee dagen vóór de kroning en maakte daarmee de weg naar het koningschap vrij.

Het is een uitverkiezing die haar weerga niet kent in de geschiedenis van het vorstendom. Nog nooit werd een blanke tot koning uitgeroepen, laat staan tot Koning der Koningen. De festiviteiten waren navenant. Zijn kroning duurde maar liefst drie dagen en het hele volk vierde uitbundig feest. Hoogtepunt was de vijf uur durende eucharistieviering en daarop volgende drievoudige kroning: een keer in het wit, een keer in het zilver en een keer in het goud, zoals de traditie het voorschrijft.

,,Ik weet heus wel dat veel mensen lacherig doen over mijn koningschap'', meldt Paes in zijn Belgische villa. ,,Maar dat zegt vooral iets over die mensen. Als je de Ghanese cultuur kent, weet je dat zoiets voor de Ghanezen een bloedserieuze zaak is, vergelijkbaar met pakweg de installatie van een nieuwe koning hier, waarover toch ook niemand loopt te zeuren''.

Voor zijn straatarme onderdanen is Paes een messias van wie ze veel verwachten. Hen teleurstellen is het laatste dat hij wil. Daarom vliegt hij elke maand op eigen kosten naar zijn ambtswoning in Somey voor kabinetsberaad met zijn medekoningen, wikkelt ter plekke lopende staatszaken af, controleert of al genomen besluiten worden uitgevoerd en bereidt zijn volk via een voorlichtingscampagne voor op de komst van de broodnodige Westerse investeerders. Het zijn drukke dagen. Als hij in de hoofdstad Accra aankomt, staat zijn twintig man tellend gevolg al op het vliegveld. Hij wordt dan in hoog tempo naar zijn koninkrijk gereden.

Tijdens de vier uur durende rit neemt hij met zijn adviseurs zijn werkschema door en als hij aankomt, gaat hij na een paar uur doorgaans aan de slag. Vooral de economische ontwikkeling van Somey heeft zijn aandacht. Hij heeft een meerjarenplanning opgesteld voor de ontwikkeling van de traditionele bronnen van inkomsten zoutwinning, fruitplantages en visvangst en onderzoekt daarnaast de mogelijkheden om het gebied aantrekkelijk te maken voor Westerse toeristen. Zijn koningschap speelt hierbij een cruciale rol. Het opent allerlei deuren en geeft hem het gezag om zijn plannen te verwezenlijken.

Paes bestuurt zijn rijk als zijn zakenimperium. Hij is een doener. Aan tijdrovend overleg heeft hij geen behoefte. Kabinetsvergaderingen nemen niet veel tijd in beslag en de schaarse meningsverschillen worden altijd snel opgelost. Het woord van de koning is doorgaans wet.

,,Dat heeft te maken met het traditionele Afrikaanse leiderschap en het gezag dat erbij hoort. Het woord van een leider legt daar veel meer gewicht in de schaal dan bij ons.''

Het feit dat hij de enige blanke in de wijde omtrek is, doet geen afbreuk aan zijn leiderschap. Zijn onderdanen hebben hem in hun hart gesloten met alle respect vandien. Als hij ergens opduikt wordt er gebogen, en velen willen hem aanraken.

Maar niet alleen het volk toont respect, ook zijn medekoningen betuigen op hun eigen koninklijke wijze hun eerbied. Zo schonk een vorst hem bij zijn kroning een schiereiland en gaf een ander hem een stuk strand. Voor Paes zijn dit symbolische geschenken. Hij is niet uit op persoonlijk gewin. De geschenken blijven het eigendom van het volk. Maar weigeren kon hij ze ook niet. Dat zou inbreuk op de Ghanese traditie zijn. ,,Als ik dat zou hebben gedaan, zouden er de grootste problemen zijn ontstaan. Een geschenk weiger je niet. Dat is een belediging.''

Zoals de traditie het wil, heeft hij ook een eigen wapenschild ontworpen. Het verbeeldt zijn levensloop. Bovenin prijken twee Limburgse leeuwen die zijn mijnwerkersafkomst symboliseren, daaronder staat een weegschaal die zijn sterrenbeeld is en tegelijk aangeeft dat een wijze koning moet kunnen afwegen, de palmbomen eronder vertolken zijn koninkrijk en de vissersboot ernaast staat voor de visvangst, de voornaamste bron van inkomsten voor zijn armlastige volk.

Vooral het laatste symbool is hem uit het hart gegrepen. De strijd voor een menswaardiger bestaan van zijn volk is zijn doel en om dat te bereiken heeft hij zijn koninklijke benoeming aanvaard.