In Ede nadert de slag om de spritsen zijn ontknoping

Moet de koekjesfabriek uit Ede binnenkort dicht? Directie en ondernemingsraad van Delacre Biscuits beslechten morgen bij de ondernemingskamer hun strijd over de voorgenomen sluiting. ,,Het is géén bedrijfseconomische, maar een politieke sluiting.''

Lijn 7 van de Delacre-koekjesfabriek draait sinds begin deze week weer volop. De vakantiediensten zijn voorbij. 24 uur per dag, van maandagmorgen 06.00 uur tot zaterdagmorgen 06.00 uur rollen in rap tempo de pakken Nobo-spritsen weer van de lopende band. Het bereiden van het deeg en het bakken van de spritsen is sinds vijf jaar geheel geautomatiseerd. De werknemers die met hun witte overalls en haarnetten langs de productielijn staan opgesteld, steken alleen bij de verpakking en het transport de helpende hand toe.

De spritsen zijn de inzet van een conflict tussen de directie van moederconcern United Biscuits (UB) en de ondernemingsraad (OR). De directie van UB wil de fabriek met 150 werknemers sluiten, omdat deze verliesgevend zou zijn. De OR betwist dit. ,,Het is géén bedrijfseconomische, maar een politieke sluiting'', zegt voorzitter Marie-Louise Kuypers van de ondernemingsraad. Volgens de OR wil United Biscuits, ook eigenaar van de Verkade-fabrieken in Zaandam, koste wat het kost van de fabriek in Ede af. ,,De productie van de spritsen wordt dan overgebracht naar Zaandam'', is de stellige overtuiging van Kuypers.

In de fabriek in Ede worden al bijna zeventig jaar spritsen en andere koekjes gemaakt. Reerugjes, Maison Delacre, Pain d'Amandes; het zijn enkele specialiteiten van de fabriek die in 1998 door United Biscuits van het Amerikaanse Campbell werd overgenomen. UB wilde een wereldspeler op de koekjesmarkt worden en Ede moest hierin een belangrijke rol vervullen. ,,Er werden ons gouden bergen beloofd'', zegt Kuypers. ,,Prachtige plannen, er kwam alleen niets van terecht'', vult Jan de Jager, vice-voorzitter van de ondernemingsraad aan. Toezeggingen om de producten uit Ede beter in de markt te zetten, werden volgens de OR niet nagekomen. Investeringen bleven uit. ,,Ze hebben alleen maar productie weggehaald'', zegt De Jager.

Van de 14 duizend ton koekjes die midden jaren negentig nog in Ede gemaakt werden, is nog 8,5 duizend ton over. Het merendeel daarvan is sprits. Ondanks het productieverlies draait de fabriek volgens de OR zeker niet slechter dan andere koekjesfabrieken, die eveneens met overcapaciteit kampen. Waarom de gemoderniseerde fabriek in Ede sluiten en niet de deels verouderde Verkade-fabriek in Zaandam, vraagt de OR zich af. ,,Maar dan schiet je natuurlijk in het duivenhok'', weet OR-voorzitter Kuypers.

De ondernemingskamer dwong UB in januari de plannen beter te onderbouwen en de mogelijkheden te onderzoeken de fabriek te verkopen, in plaats van te sluiten. Een verkoop aan Haust ketste op het laatste moment af, een verkoop aan VDB Holding werd door de OR afgewezen. Tot woede van de ondernemingsraad weigert UB te praten met een derde gegadigde, Van Delft Biscuits uit Harderwijk. UB, dat de sluitingsplannen niet wil toelichten, wil alleen kwijt dat Van Dijk niet kon voldoen aan een aantal basisvoorwaarden op gebied van werkgelegenheid en dat ook `de reputatie' van het bedrijf een rol heeft gespeeld. ,,Op Van Delft is niet meer of minder aan te merken dan een ander bedrijf'', zegt vakbondsbestuurder Tonnie Meijer (FNV). ,,Ik denk eerder dat Van Delft in de ogen van United Biscuits een te grote concurrent is geworden.'' Van Delft noemt zichzelf Hét Alternatief. Het copiëert succesformules van andere koekjesfabrikanten zoals Verkade en verkoopt deze tegen een veel lagere prijs.

Directeur Oscar de Lange van Van Delft geeft toe dat er na een eventuele overname gereorganiseerd wordt in Ede, maar vindt het onbegrijpelijk dat er niet eens serieus onderhandeld is. ,,Van ons mag United Biscuits zelfs de spritsproductie verplaatsen naar Zaandam, maar een constructief gesprek is nauwelijks mogelijk'', zegt hij. De werknemers die op de bankjes voor de Delacre-fabriek hun boterhammetje eten, verwachten weinig van de procedure bij de ondernemingskamer. ,,Ik zie het niet meer zitten'', zegt Gert Brouwer, al 32 jaar in dienst. ,,Het heeft geen zin om via de rechter onderhandelingen af te dwingen. Dat kan nooit goed gaan.'' De mensen zijn de onzekerheid zat, zegt zijn collega Orhan Yilmaz. ,,We zijn geestelijk moe.'' Eénderde van het personeel wil de juridische strijd opgeven. Zij kiezen voor het sociaal plan, dat door OR-voorzitter Kuypers een `poencontract' genoemd wordt. ,,Betalen en wegwezen, dat is wat United Biscuits wil.''