Het jaar met de vele nullen

Hoewel de wijnen van de oogst van vorig jaar nog maar in een embryonaal stadium verkeren, overtreffen de prijzen nu al de wildste verwachtingen. Wie Bordeauxwijnen van het legendarische jaar 2000 wil kopen, zal zeer diep in de buidel moeten tasten.

De speculaties over de prijs van de Bordeaux 2000 begonnen al toen de druiven nog in de wijngaard hingen het jaar 2000 moest en zou het zoveelste `jaar van de eeuw' worden, of de oogst nu goed of slecht zou uitpakken. Er werd al met dollars geknisperd zonder dat er een druppel wijn in de vaten zat, laat staan dat iemand de wijn had geproefd en laat staan dat deze gebotteld in de eigen kelder lag, want dat gebeurt pas in 2002.

Ruim vierduizend potentiële kopers en journalisten stonden op het traditionele moment van de eerste keuring, de laatste week van maart, te trappelen in de chique ontvangstruimtes van de vele châteaux die hun deuren hadden opengezet voor het proeven van de vatmonsters. In een week moest de gemiddelde doorbijter ruim vierhonderd monsters proeven, van een proefnotitie voorzien en liefst uitgewerkt en wel direct naar het thuisfront mailen, zodat de sommetjes gemaakt konden worden. Op dat moment, terwijl de wijnen met name door de Amerikanen de hemel in werden geprezen, waren de prijzen van de hoogste wijnen (1e grand crus en top St.Emilion en Pomerol) nog niet bekend. Op basis van vergelijkingen met de prijzen van de 1999 werd hierover druk gespeculeerd.

De prijzen bleken de meeste voorzichtige speculaties verre te overstijgen. Men had het over `tussen de tien en twintig procent' bovenop die van 1999 die ook al fors waren maar het werd soms wel honderd procent. De premiers grand crus, toonaangevend voor de markt, geven hun prijzen pas na `het mindere volk' treiterig laat vrij, op elkaar wachtend wat de ander doet. De gemiddelde prijs af château ligt rond de twee- en driehonderd gulden per fles, blijkt nu. Topchâteau uit de St. Emilion Cheval Blanc ligt op duizend francs, Pavie op een pikante duizendzes francs. Daar komt het bemiddelingsgeld van de courtier, de wijnmakelaar, nog bij, het salaris van de négociant, de transportkosten, de BTW en last but not least de winstmarge voor de importeur en de slijter. Hoewel de grootste importeur van de Verenigde Staten, Southern Wines & Spirits, een budget van niet minder dan 3,3 miljoen dollar voor Bordeaux 2000 had gereserveerd, is het maar de vraag hoeveel ze daarvoor krijgen. Met opgewonden verhalen over de zaligheden van 2000 en vergelijkingen met legendarische jaargangen als 1982 en 1945 zal deze importeur minder wijn voor zijn geld krijgen.

Met deze getallen in het hoofd mogen we ons wel eens afvragen hoe de kwaliteit van de wijnen nu eigenlijk is. Inderdaad, het was een prachtig jaar, met een onregelmatige voorzomer, maar met drie weken zeer warm weer in de belangrijke maand augustus en ook nog een aantal warme weken in september. De merlot, een vroegrijpende druif, was meer dan rijp, met een ongekend hoog percentage potentieel alcohol (13,8%). Weelderig, geconcentreerd, rijpe tannines, maar een licht tekortschietende zuurgraad. Die kan worden goedgemaakt door toevoeging van cabernet franc, een druif die meestal ruim in zijn zuren zit. Ook deze werd dit jaar echter zo rijp, dat de eigenaar van Cheval Blanc opmerkte dat hij wel een wijn van alleen cabernet franc had willen maken. Van de rechteroever komen dus echte `binkenwijnen' met zacht, rijk fruit, rijpe tannines en veel concentraat. Mijns inziens worden echter wijnen van de linkeroever interessanter, omdat dit jaar ook de edele cabernet sauvignon een schitterende rijpheid heeft ontwikkeld. Château Margaux is nu al, net als Cheval Blanc overigens, uitgeroepen tot de mooiste wijn van allemaal, maar ook de mindere goden hebben hier erg mooi gepresteerd.

Het is dus niet zo dat er voor het geld geen goede wijn wordt gekocht, maar twee dingen moet elke koper goed in zijn oren knopen: wat er nu is geproefd, is in wezen embryonale wijn. Hij heeft de babyfase nog maar nauwelijks bereikt. Iedere wijnkenner weet dat er zowel in het vat als op fles nog een heleboel scheikundige processen plaatsvinden die de bewaartijd, de smaak en de balans van een wijn bepalen. Wijnen die nu al heerlijk en vol zijn, kunnen wel eens snel rijpen en niet, zoals James Suckling van de Wine Spectator zegt, `heerlijk zijn voor uw kleinkinderen'. Dat is een veel te voorbarige uitspraak, waardoor wel vaker mensen een dure kat in de zak hebben gekocht. Ten tweede moet de consument een grens voor zichzelf trekken tot waartoe hij bereid is om te kopen. Alleen als de consument weigert duizend gulden voor een fles te betalen, al is hij nog zo mooi, zal de markt in Bordeaux daarop reageren. De Revue du Vin de France zegt terecht dat je bij vierhonderd francs voor een lagere cru en duizend francs voor een premier grand cru de lijn moet trekken. Voorbij die lijn is de balans tussen prijs en kwaliteit in feite weg. Of iedereen die zelfbeheersing en nuchterheid kan opbrengen is maar de vraag. Wie per se een kist of doos van 2000 in zijn kelder wil hebben liggen, kan ook heel gelukkig worden met de Crus Bourgeois uit de Médoc en, niet te vergeten, de wijnen van het aan de Dordogne liggende gebied Fronsac en Canon Fronsac. Die wijnen gebruikten de Bordelais vroeger al om hun eigen mindere jaargangen mee op te peppen.