Besluit Kok

de Volkskrant

[...]In de zeven jaren van zijn premierschap is Nederland er onmiskenbaar op vooruitgegaan. In sociaal, economisch en financieel opzicht is ons land op de Europese ranglijst omhoog geklommen. Het eerste kabinet-Kok trad aan op een moment dat de naweeën van de economische malaise nog voelbaar waren met overheidsfinanciën die allerminst op orde waren en een stevige werkloosheid. De timing leek riskant voor een experiment waarbij de natuurlijke tegenpolen, VVD en PvdA, tot samenwerking werden veroordeeld. Toch werd het eerste paarse kabinet een groot succes.

[...]Het elan van Kok I heeft helaas ontbroken bij het tweede paarse kabinet, dat in de afgelopen drie jaar er maar niet in is geslaagd tot de verbeelding te spreken. In deze periode traden ook de schaduwzijden van Koks stijl van leiderschap meer op de voorgrond. Zijn voortdurend wegmasseren van politieke tegenstellingen werkt averechts op de kwaliteit van het politiek debat. Dat is sterk vervlakt en heeft dringend behoefte aan nieuwe impulsen, wil de desinteresse van de burger voor de politiek niet nog verder toenemen.

Nieuw politiek elan is daarom nodig en afzwaaiend partijleider Kok maakte gisteren, met in zijn kielzog partijvoorzitter Koole, duidelijk dat hij alle vertrouwen heeft in Melkert als opvolger. Het is een overtuiging die buiten de PvdA, en al helemaal buiten politiek Den Haag, aanzienlijk minder wordt gedeeld. De PvdA zal Kok nog gaan missen.

Trouw

[...]Voor de Nederlandse politiek zal het vertrek zonder meer een verlies zijn. Kok is een vertrouwenwekkende en integere figuur en een politicus die voor ongekende stabiliteit heeft gezorgd. Door de `smeerolie van het vertrouwen' slaagde hij erin de ongewone coalitie van PvdA, VVD en D66 gedurende zeven jaar soepel en vruchtbaar te laten functioneren. De andere kant van dit verhaal is dat de aankondiging van zijn vertrek een periode van onrust zal inluiden. Dat is helemaal niet slecht. Er is alle reden voor de vraag of de paarse coalitie het beste politieke antwoord is op de vraagstukken waar onze samenleving voor staat. Nu Kok weggaat, kan zijn partij zich vrijer voelen grondig over die vraag na te denken.

Algemeen Dagblad

[...]Kok zal straks acht jaar minister-president zijn geweest, maar ook daarvoor al had hij als voorzitter van de FNV grote verdiensten voor de publieke zaak. Zonder hem was er geen akkoord van Wassenaar geweest, dat het herstel inluidde van een doodzieke economie die in het begin van de jaren tachtig uitsluitend nog werkloosheid produceerde. En het was dezelfde Kok die zichzelf als minister van Financiën niet spaarde om de ontspoorde overheidsfinanciën echt op orde te brengen.

[...]Tijdens zijn premierschap liep hij ook schrammen op, deels uit overmacht, deels ook door zijn afwachtende stijl van leiding geven. De non-ideoloog die Kok in toenemende mate bleek te zijn, heeft inderdaad ook steken laten vallen. Maar overheersend is toch het beeld dat deze vierde sociaal-democratische premier van Nederland het vertrouwen genoot van een groot deel van de bevolking, al won hij slechts eenmaal de verkiezingen.

De Telegraaf

[...]Kok laat straks het land op een behoorlijke wijze achter, ook al is het niet af. De financiën zijn op orde en de werkloosheid is opgelost. Het is te betreuren dat belangrijke onderwerpen als de wao en de zorg niet zijn afgerond.

De soms kille Kok treedt zonder veel emoties terug, maar dat behoeft niet te betekenen dat hij geheel verloren gaat voor politiek en bestuur. Een toekomstig kabinet kan zijn kennis en expertise gebruiken. Hij behoort niet te worden bijgezet bij het oud vuil, waar oud-premiers vaak eindigen.

[...]Het is voor het land en zijn partij het beste als Melkert de voorzichtige middenkoers van zijn voorganger blijft volgen. Een reële PvdA zoals onder Drees en Kok is goed voor het land, een experimenterende PvdA niet. Het wachten is op zijn daden.

Nederlands Dagblad

[...]Natuurlijk, Kok en zijn medebewindslieden hadden het economisch tij mee. Schaarste was de afgelopen jaren een schaars goed. Maar het zou goedkoop zijn daarmee het succes van de werk, werk, werk-strategie geheel te verklaren. Volhardend hield Kok vast aan zijn koers en slechts zelden liet hij onverstoorbaarheid doorbreken. Niet ten onrechte verwierf hij zich in het buitenland grote achting als belichaming van de `derde weg'.

[...]Wim Kok was ook de man die liet gebeuren dat het libertijnse smaldeel in zijn beide kabinetten ronkend de ene na de andere ethische zege binnenhaalde: van euthanasie via gelegaliseerde hoererij tot en met het homohuwelijk. Daarin betoonde hij zich staatsman van statuur toch ook een blinde leidsman. Met goede dat wil zeggen: humane bedoelingen, zonder twijfel.

Het Parool

Wim Kok heeft gisteren een openbare les bestuurskunde gegeven waar de mensen die ervoor geleerd hebben en het hele leger amateur-politicologen in Den Haag nog jaren mee voortkunnen. In alle rust en goed voorbereid heeft hij duidelijk gemaakt dat hij na de verkiezingen van komend jaar en de daarop volgende kabinetsformatie van het toneel stapt. Daarop heeft hij recht na bijna dertig jaar hooggekwalificeerde openbare dienstverlening.

[...]Rond het Binnenhof wordt hier een daar de vrees geuit dat de vroegtijdige aankondiging van zijn vertrek erg riskant is. Hij zou zijn gezag snel kwijtraken, want in de politiek zou het adagium `weg is weg' gelden. Dat is onzin.

Niemand in Den Haag of daarbuiten hoeft eraan te twijfelen dat Wim Kok zich met dezelfde inzet als de afgelopen zeven jaar aan het laatste jaar van zijn leiderstaak zal kwijten. En ze zullen hem nog hard nodig hebben daar, want met de verkiezingen in aantocht kan de temperatuur hoog oplopen. In zo'n sfeer kan de aanwezigheid van een nuchtere voorzitter, die zelf geen ambities meer heeft, zelfs een zegen zijn.

De Standaard

[...]Met Kok verliest de PvdA niet meteen de grootste bezieler uit de geschiedenis van de partij. De 63-jarige minister-president staat bekend als een droge, saaie en weinig bevlogen pragmaticus. Nuchter, betrouwbaar, zonder franjes. Zoals Hollanders zichzelf en hun premier graag zien.

Maar Kok mag dan al niet de meest spitse en dynamische politicus van Nederland zijn, hij houdt wel het lot van de PvdA in zijn handen. Met Kok was de kans groot dat de sociaal-democraten de grootste partij van Nederland blijven. Zonder hem wordt dat een heel stuk moeilijker.

Wim Kok was in die zin voor Nederland wat Tony Blair is voor Groot-Brittannië, François Mitterrand was voor Frankrijk en Helmut Kohl voor Duitsland. Sterke persoonlijkheden die op hun eentje de politieke ideeën en structuren incarneren of dat lijken te doen.