NS krijgt steeds meer rijksgeld

De Nederlandse Spoorwegen (NS) krijgen steeds meer geld van de overheid. Dit blijkt uit een vertrouwelijk conceptrapport dat in opdracht van de Tweede Kamer is uitgebracht. Na de verzelfstandiging in 1995 zou de overheidssubsidie geleidelijk worden stopgezet en NS heeft altijd gezegd dat dit daadwerkelijk is gebeurd.

De overheid stelde zich in de jaren negentig ten doel om in de eerste vijf jaar van de verzelfstandiging van de spoorwegen de subsidie aan NS af te bouwen, conform de Europese regelgeving. De zogeheten exploitatiebijdrage daalde daarom van 120 miljoen tot 70 miljoen gulden in 1997, en is daarna stopgezet. De onderzoekers concluderen nu dat de daling in de exploitatiebijdrage echter ,,meer dan gecompenseerd'' is door een groeiende bijdrage van de overheid aan NS voor de `onrendabele' contractlijnen. Die bijdrage bedroeg vorig jaar 202 miljoen gulden. Een woordvoerder van minister Netelenbos (Verkeer) zegt niet te willen reageren voordat het rapport openbaar is gemaakt. Een woordvoerster van NS verklaart dat het spoorwegbedrijf de rijksbijdrage voor de onrendabele lijnen nu eenmaal geen subsidie noemt.

In het jaarverslag van NS staat het bedrag als `omzet reizigersvervoer' vermeld. ,,Met de exploitatiebijdrage kon je destijds doen en laten wat je wilde. Het geld voor de onrendabele lijnen is specifiek voor dat doel bestemd.''

Het stopzetten van de bijdrage aan NS zou het spoorwegbedrijf efficiënter moeten maken. Het onderzoeksbureau IMCG zegt niet te kunnen vaststellen of NS inderdaad efficiënter is gaan werken. Wel stelt het bureau dat de bezuinigingen bij NS de afgelopen paar jaren zeker ,,voor enkele procenten'' hebben geleid tot ,,verslechtering van de punctualiteit''. Dat wordt afgeleid uit een interview met NS-reizigers.[Vervolg NS: pagina 2]

NS

'Afspraak in contract over stiptheid erg ambitieus'

[Vervolg van pagina 1] De Tweede Kamer moet binnenkort een oordeel vellen over het toekomstige prestatiecontract dat de minister en NS in principe al zijn overeengekomen. Daarnaast moest het onderzoeksbureau een oordeel vellen over de positie van de taakorganisaties, die de vervoerders op het spoor faciliteiten bieden. Daartoe heeft de Kamer onderzoeksbureau Twijnstra Gudde gevraagd om het huidige contract te beoordelen.

Twijnstra Gudde baseert zich op zijn beurt op de financiële analyse van onderzoeksbureau IMCG en een vervoerkundig rapport van TNO Inro. Alle drie de rapporten, die in het bezit zijn van deze krant, noemen het streven naar een punctualiteit van 92 procent in het contract ,,ambitieus''. De rapporten liggen op dit moment ter lezing bij het ministerie.

Uit de financiële analyse blijkt dat NS in 2001 en 2002 de benodigde investeringen niet kan betalen uit de inkomsten, en moet interen op het vermogen, dan wel andere financiering moet zoeken. Alleen bij een commerciële exploitatie wordt de kasstroom na 2002 weer positief. Daarvoor zouden de tarieven met vijf procent moeten stijgen, in plaats van de voorgenomen 2,5 procent per jaar. Ook zou NS in dat scenario geen superdividend aan de overheid moeten uitkeren. Blijven deze veranderingen uit, dan kan dat volgens de onderzoekers ,,de financiële gezondheid van NS structureel op het spel'' zetten en ,,de continuïteit in gevaar'' brengen.

Uit de financiële analyse blijkt verder dat de investeringen in infrastructuur 1,7 miljard gulden achterlopen bij de behoefte aan railcapaciteit, en dat er meer dan 300 miljoen gulden te weinig is begroot voor beheer en onderhoud.

Een ambtenaar van het ministerie van Verkeer en Waterstaat zette de reactie van Netelenbos op het rapport, bedoeld voor de Tweede Kamer, gisteren per ongeluk op de website van het departement. Het onderzoek zou volgens de minister ,,een aantal feitelijke onjuistheden en suggestief taalgebruik'' bevatten. Een woordvoerder van de minister verklaart vanochtend dat de kritiek vervalt als hier in het definitieve rapport rekening mee wordt gehouden. ,,De brief is geen politiek oordeel'', zo onderstreept de woordvoerder.