Miloševic leest, kaart en is goed geluimd

Morgen verschijnt Slobodan Miloševic voor de tweede keer in de rechtszaal van het Joegoslavië-tribunaal. ,,Het gaat goed met hem, fysiek en mentaal'', weet VN-gevangenisdirecteur McFadden. ,,Hij is in een goede stemming.''

Iedere dag wandelt Slobodan Miloševic over de binnenplaats van de Scheveningse gevangenis. Hij speelt kaart met de andere gevangenen van het Joegoslavië-tribunaal, in hun gemeenschappelijke ruimte, en hij leest. ,,Behoorlijk goede literatuur'', zegt Tim McFadden, directeur van het VN-cellenblok. ,,Ernest Hemingway bijvoorbeeld. En hij houdt van thrillers.''

Morgen verschijnt de ex-president van Joegoslavië voor de tweede keer in de rechtszaal van het VN-tribunaal in Den Haag. In deze zitting, de zogenoemde status conference, worden procedures voor de rechtszaak tegen Miloševic besproken. Het zal ook weer gaan over zijn verdediging in de eerste zitting zei hij dat hij geen advocaat nodig had omdat hij het tribunaal een nep-instelling vond.

En Miloševic kan, als hij wil, morgen tegen rechter Richard May klagen over het gevangenisregime. Zijn vrouw, Mira Markovic, deed dat al eerder, tegen journalisten en ook tegen de gevangenisdirecteur. Ze vindt dat hij slecht wordt behandeld. ,,Natuurlijk vindt zij dat'', zegt McFadden. ,,Hij is haar echtgenoot.'' Maar van Miloševic zelf hoort de Ier McFadden geen klacht. ,,Het gaat heel goed met hem, fysiek en mentaal. Hij is in een goede stemming.'' Miloševic praat wel met de gevangenispsychiater, volgens McFadden een ,,erg vriendelijke vrouw'' die Servo-Kroatisch spreekt. ,,Maar hij is niet onder behandeling.''

Er is, zegt McFadden, nooit sprake van geweest dat Miloševic werd `geïsoleerd'. ,,We houden nieuwe gevangenen altijd even apart. Bij Miloševic duurde dat wat langer, een dag of zes, misschien zeven, omdat er werd gezegd dat hij ziek was. Hij is in het ziekenhuis onderzocht.''

Het licht in zijn cel zou dag en nacht aan zijn, om beter toezicht te kunnen houden, en daar zou Miloševic last van hebben. Volgens McFadden was er maar één klein badkamerlampje aan, en dat kwam omdat de infrarood camera in de cel niet goed werkte. Na vijf dagen kon het lampje uit.

Miloševic vierde vorige week maandag zijn zestigste verjaardag, met zijn vrouw, schoondochter en kleinzoon. Ze mochten geen taart eten die ze zelf hadden gebakken of hadden gekocht. De taart moest worden besteld bij een bakker, en door gevangenispersoneel worden binnengebracht. ,,Dat zijn de regels'', zegt McFadden. ,,Er mogen geen consumpties door bezoekers worden meegenomen.'' Nee, zegt hij, hij is niet bang dat Miloševic in zijn cel zelfmoord zal plegen. ,,Ik heb geen enkele reden om dat te verwachten.''

,,In het begin'', zegt McFadden, ,,zijn we altijd wat strenger. We kennen de gevangene nog niet, we weten niet wat we aan hem hebben. Na een tijdje worden we flexibeler.'' [Vervolg MILOSEVIC: pagina 5]

MILOSEVIC

Miloševic hoort er in Scheveningen 'helemaal bij'

[Vervolg van pagina 1] Zo ging het ook bij Miloševic. Maar eind vorige week werd de ex-president streng toegesproken door de gevangenisdirecteur. De ex-president had zich telefonisch laten interviewen door het Amerikaanse televisiestation Fox, en dat was tegen de regels. ,,Ik heb hem gezegd dat hij, als het nog eens gebeurt, niet meer mag communiceren met de buitenwereld.'' Miloševic zal het niet meer doen, zegt McFadden. ,,Hij zei dat hij niet wist dat het niet mocht. Hij had de gevangenisregels nog niet gelezen.'' Na zijn aankomst in de gevangenis had hij die regels gekregen. McFadden had nog gevraagd: `Wilt u dat ik ze aan u voorlees, of leest u ze liever zelf?' Miloševic las ze liever zelf.

Volgens McFadden hoort Miloševic er, in de groep van gevangenen, nu helemaal bij. ,,Hij wordt met respect behandeld, net als iedere andere nieuwe gevangene.'' Er zijn er vijf met wie Miloševic van de rechtbank geen contact mag hebben omdat dat andere rechtszaken zou belemmeren. McFadden wil niet zeggen wie dat zijn.

Op de dag van Miloševic' overdracht aan de gevangenis, 29 juni, volgden de andere gevangenen op televisie wat er gebeurde. Maar ze waren er, zegt McFadden, nauwelijks heviger opgewonden over dan over andere arrestaties van verdachten. Of het voor McFadden zelf een bijzondere dag was? ,,Ja. Want ik moest er voor terugkomen van vakantie, ik was in Ierland.'' De 48-jarige Ier werkte eerder voor de Verenigde Naties in Syrië, Namibië, Israël, Libanon, Angola en Rwanda. Hij kwam naar Den Haag om dichter bij Ierland en zijn familie te zijn. McFadden leest geen aanklachten, en volgt ook niet wat er in de rechtszaal gebeurt. ,,Daardoor is het makkelijker voor mij om ze als een normale gedetineerde te behandelen.''

Het proces tegen Miloševic noemt McFadden ,,bijzonder belangrijk''. ,,Staatshoofden, politici kunnen voor een internationale rechtbank worden gehaald om verantwoording af te leggen als ze worden beschuldigd van bijvoorbeeld oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.'' Het tribunaal draagt meer bij aan de wereldvrede dan het sturen van ,,duizenden VN-peace-keepers'', vindt de ex-officier in het Britse leger. ,,Het tribunaal werkt aan de internationale rechtvaardigheid.''