Vallende stenen

Natuurrampen komen in Hollywood in de vorm van vulkanen, aardbevingen, gletsjers en vloedgolven. Maar de moeder aller rampen komt uit de ruimte en reduceert de mens tot de speelbal van hetzelfde scenario dat de dinosaurussen fataal werd. Uitgewerkt op celluloid kan zo'n mensheid bedreigende meteoorinslag ruwweg twee vormen krijgen: het testosteron gedreven special effects-feest of het menselijke wat-zou-ik-doen-in-zo'n-geval-drama. 1998 was een goed kometenjaar. Met Armageddon en Deep Impact waren beide vormen vertegenwoordigd in de bioscoop.

Het uitgangspunt van de twee films is identiek: een reusachtig stuk ruimtepuin suist op de aarde af en het is aan een groepje helden om de meteoor met kernbommen op te blazen. In Armageddon is dit de opmaat voor een commercieel zeer succesvolle combinatie van explosies, Bruce Willis en hapklare humor, gevat in een sneltreinscript. De dramatische ontwikkeling is rechtlijnig en eindigt volledig volgens verwachting in de verpulvering van de komeet `ter grootte van Texas' tot atmosferisch vuurwerk.

Deep Impact is minder gericht op effect en realistischer. De planeetredders van regisseur Mimi Leder zijn geen gespierde vrijbuiters maar goedwillende NASA-employees die er niet in slagen de meteoor `zo groot als de Mount Everest' in één keer onschadelijk te maken. En dus verschuift het zwaartepunt van heldhaftig oplossen van het probleem naar de menselijke onmacht in het aanzien van het kosmische onheil.

Een sterrencast is aangetrokken om het drama meer inhoud te geven dan de gebruikelijke einde-van-de-wereld-hysterie. Robert Duvall speelt `Fish' Tanner, de astronaut die met Moby Dick in de ene hand en de stuurknuppel in de andere de ruimtemissie leidt. Vanessa Redgrave is de verbitterde moeder van de hoofdpersoon, journaliste Jenny Lerner. En Morgan Freeman kruipt in de huid van Amerika's president Tom Beck. Maar wegens de vele subplots komen ook de kwaliteitsacteurs niet verder dan sjabloonkarakters. Pogingen dit te verhullen met een op het gemoed werkende soundtrack duwen de film op kritieke momenten over de grens van het sentimentalisme.

Maar gelukkig is er dan nog de meteoor. In de eerste vijf kwartier is het ding niet meer dan een expressionistische veeg aan de hemel. Maar bij de inslag krijgen de actieliefhebbers toch nog waar voor hun geld. De metershoge vloedgolf en de vernietiging van New York City zijn ronduit spectaculair. Is de uiteindelijke hoofdrol toch nog weggelegd voor het natuurgeweld. Zelfs in een menselijke rampenfilm.

Deep Impact (Mimi Leder, 1998, VS), BBC1, 21.05-23.00u.