`NAVO maakt het Albanezen te gemakkelijk'

De NAVO is na de eerste dag van haar missie in Macedonië tevreden. De Macedoniërs zijn het niet: de stemming jegens de NAVO verslechtert snel.

De Britse helikopters scheren zo laag over de weg dat je de luchtverplaatsing kunt voelen. Even kijken de Macedonische jongetjes op hun mountainbikes gefascineerd omhoog. Daarna roepen ze wat ze telkens weer roepen als de heli's verschijnen: ,,Fuck NATO!''

Umin Dol is het laatste checkpoint van het Macedonische leger. Achter het niemandsland liggen de posten van de Albanese rebellenbeweging UÇK en daarachter, in een straal van tien kilometer, de buitenste ring van het veiligheidskordon van NAVO-troepen rond het weapon collection point in Otlja, ten noordoosten van de hoofdstad Skopje. Hier zijn vanmorgen de UÇK-strijders zwijgend hun wapens komen brengen: kalasjnikovs, mitrailleurs, mortieren. ,,Niet erg vriendelijk, maar ook niet vijandig'', omschrijft de Britse majoor Alexander Dick de Albanezen later. ,,Formeel, zo zou ik de stemming willen omschrijven.''

Terwijl de NAVO-troepen in het verzamelpunt de wapens tellen, staan de Macedonische soldaten bij Umin Dol zich te verbijten. Niemand van hen gelooft dat na operatie Noodzakelijke Oogst het UÇK ,,zal zijn ontmanteld als een militaire organisatie'', zoals de Deense generaal Gunnar Lange zondag beloofde. ,,De Albanezen zijn leugenaars'', zo zegt de zwetende Macedonische commandant van het checkpoint. ,,Ze leveren alleen het kleine spul in.'' Zelf hebben de Macedonische troepen deze morgen hun kanonnen en pantserwagens teruggereden naar de barakken. Voor de hand lag dat niet, vinden de soldaten, want de ,,Albanese terroristen'' hebben deze nacht bij Matejce ,,opnieuw'' de wapenstilstand geschonden. ,,Kijk'', wijst de commandant. ,,Wij houden ons aan de afspraken. U ziet hier nergens zware wapens.''

Afgelopen vrijdag maakte de NAVO het definitieve doel van operatie Noordzakelijke Oogst bekend aan de Macedonische president Trajkovski. Precies 3.300 wapens moeten de komende dertig dagen door de multinationale NAVO-macht worden ingezameld. Dat streefgetal moet makkelijk kunnen worden gehaald, zo lijkt het aan het einde van de dag. Meer dan vierhonderd wapens worden ingeleverd door het UÇK. ,,Blij verrast'', zo waren de NAVO-troepen volgens woordvoerder majoor Alexander Dick. ,,Vooral omdat een gedeelte van de wapens redelijk nieuw was.''

Maar voor de Macedoniërs zijn 3.300 wapens niet genoeg. Vorige week nog schatte de Macedonische premier Ljubco Georgievski het aantal wapens van het UÇK nog op 85.000 – wat erg veel lijkt voor een strijdmacht die tussen de 3.000 en 3.500 man telt. Georgievski noemde het aantal 3.300 ,,belachelijk'' en ,,vernederend''. En hoewel de gematigder president Trajkoviski zich niet in dergelijke bewoordingen uitliet, weigerde ook hij zijn goedkeuring aan de NAVO-doelstelling te hechten.

Intussen verslechtert het imago van de NAVO snel. Bij Blace blokkeren woedende Macedoniërs nog altijd de weg naar Kosovo. Regelmatig worden NAVO-voertuigen met stenen bekogeld. Gisteren viel daarbij een dode: de Britse sappeur Ian Collins liep een fatale hoofdwond op toen Macedonische jongeren op een snelweg even buiten Skopje vanaf een viaduct een blok beton op zijn landrover gooiden. Zijn bijrijder moest door Amerikaanse collega's worden ontzet uit de woedende menigte.

,,De NAVO en de EU maken het het UÇK veel te makkelijk'', zegt Goran, een dikbuikige militair van middelbare leeftijd even voor Umin Dol. ,,Het gaat hun alleen om land, maar de NAVO gelooft dat het conflict om de rechten van de mens gaat.'' Hij zet zijn enorme rayban nog eens recht op zijn neus. ,,Terwijl de NAVO bezig is wapens op te halen, plunderen de terroristen daar Macedonische huizen.'' De collega's zijn inmiddels om hem heen gaan staan. Een voor een springen ze Goran bij. Wat volgt is een minuten durende samenzang over al het onrecht dat het Macedonische volk wordt aangedaan. Afgezien van de vooroordelen (,,Albanezen zijn smerig, heb je hun huizen wel eens gezien'') en samenzweringstheorieën (,,de Albanese maffia wil steeds meer grondgebied voor hun drugs- en prostitutienetwerk''), is de teneur van hun betoog als volgt: de NAVO heeft er in 1999 voor gekozen het UÇK te steunen en daar kwam de Kosovo-oorlog van. In die oorlog heeft Macedonië zijn territorium beschikbaar gesteld aan de NAVO. Het heeft meer dan 120.000 Albanese vluchtelingen uit Kosovo opgevangen. Nu de Albanezen terugbetalen met een gewapende opstand tegen hun voormalige weldoener, ontneemt de NAVO Macedonië het recht zichzelf te verdedigen, dwingt een vredesregeling af en organiseert een `ontwapening' die feitelijk niets voorstelt – allemaal ten gunste van het UÇK.

,,Op zichzelf'', zo zegt Goran, heeft hij ,,als mens'' niets tegen de NAVO. ,,Maar als het probleem van de Albanese terroristen niet wordt opgelost, is het niet de schuld van de Macedoniërs, maar de schuld van de NAVO.''