Israëliërs werken in kogelvrij vest aan tolweg

Een hypermoderne Israëlische tolweg in aanleg, gefinancierd met privé-kapitaal, loopt langs Palestijns gebied. Vanuit hoger gelegen huizen in nabijgelegen steden schieten scherpschutters op tractoren, graafmachines en wegwerkers.

,,Ik neem kogelvrije vesten mee als we naar het noordelijke stuk van de weg gaan'', zegt de veiligheidsopzichter bij de aanleg van Israëls eerste tolweg. De Palestijnse intifada speelt dit grootste civiele project uit de geschiedenis van Israël parten. Er is een bedrag van bijna drie miljard gulden mee gemoeid, van binnen- en buitenlandse investeerders. De Derech Eretz snelweg loopt een aantal kilometers aan de Israëlische kant van de `groene lijn' ( bestandslijn met Jordanië van 1967), pal langs de Palestijnse steden Kalkilya en Tulkarem, in Palestijns gebied op de westelijke Jordaan-oever.

Premier Ariel Sharon heeft indertijd, toen hij minister van Huisvesting was, de loop van de weg bepaald. Kort voordat in oktober vorig jaar de intifada uitbrak, gingen de burgemeesters van Kalkilya en Tulkarem graag in op een uitnodiging van de directie van het project om er een proefrit te maken.

,,Voor de Palestijnen is de weg immers ook een ontlasting van het verkeer door hun steden'', legt de veiligheidsopzichter uit. ,,En omdat het een tolweg wordt hebben wij er natuurlijk belang bij dat ook zij er gebruik van zouden maken.''

Van de proefrit kwam echter niets terecht. Vanuit hoger gelegen huizen in Kalkilya en Tulkarem wordt nu al maanden op tractoren, graafmachines en wegwerkers geschoten. Soms beantwoordt een Israëlische tank het Palestijnse vuur. Israëlische ingenieurs overwegen tegenover Kalkilya en Tulkarem een betonnen veiligheidsmuur op te trekken om het te verwachten drukke verkeer dat het noordelijke en zuidelijke deel van Israël met elkaar zal verbinden te beschermen tegen Palestijnse scherpschutters.

Als gevolg van de Palestijnse dreiging ligt de nadruk van de aanleg van deze weg van zes banen nu op het zuidelijke deel, ver van de Palestijnse dreiging. Daar wordt keihard gewerkt om de eerste 88 kilometer van de weg, die uiteindelijk driehonderd kilometer lang zal worden, in februari voor het verkeer open te stellen. De veertien flyovers, 140 bruggen en twee tunnels elk een halve kilometer lang op dit deel van de weg zijn bijna voltooid.

Het elektronisch zenuwcentrum van waaruit de weg wordt bestuurd is ondergebracht in een zwaar beveiligd, hypermodern gebouw. Daar komt de informatie binnen van het verkeer dat de tolpoorten over de weg passeert.

Ehud Savyon, de directeur van het project, legt uit dat de automobilisten niet zoals op de Italiaanse Strada del Sole bij het verlaten van de snelweg bij een tolstation moeten betalen.

,,De automobilist kan een elektronische beantwoorder kopen die tegen de voorruit van de auto wordt geplaatst. Op het moment dat hij de tolweg opgaat, zendt de beantwoorder informatie naar apparatuur in de tolpoort boven de weg. De nota wordt via het elektronisch zenuwcentrum automatisch verrekend met de bankrekening van de automobilist'', zegt Savyon.

Het kenteken van auto's zonder beantwoorder wordt gefotografeerd. Deze informatie gaat naar het bureau van rijbewijzen. Daarna maakt de computer een rekening op voor de eigenaar van de auto. Radar meet de grootte van de vrachtwagens die de tolweg opgaan en stelt aan de hand daarvan de hoogte vast van de te betalen tol.

,,Het wordt de tweede volledig bewaakte elektronisch tolweg ter wereld'', zegt Savyon. (De andere is in Canada.) Deze weg en de financiering ervan door Israëlische en Canadese investeerders is volgens hem van groot belang voor verlichting van de werkloosheid en ontlasting van het verkeer in het Tel-Aviv district.

Twaalfduizend arbeiders, ingenieurs, architecten en bruggenbouwers zijn bij de aanleg van de weg betrokken. Zeshonderd graafmachines, bulldozers en zware vrachtwagens werken er aan. ,,Per maand geven we dertig miljoen gulden uit'', zegt Savyon.

Over dertig jaar zal de investeringsmaatschappij de weg aan de staat Israël overdragen. Verwacht wordt dat tot maximaal driehonderdduizend auto's per dag van de weg, die tot acht banen kan worden uitgebreid, gebruik zullen maken. Het is de eerste maal in Israëls geschiedenis dat een dergelijk groot nationaal project niet uit de schatkist maar door privé-kapitaal wordt gefinancierd.

Omdat de oorlogsinspanning tegen de Palestijnen niet veel ruimte laat voor grote investeringen in de verwaarloosde infrastructuur, wordt op regeringsniveau overwogen ook privé-kapitaal aan te trekken voor de aanleg van spoorwegen, trams en andere projecten, zoals productie van elektriciteit en ontzilting van zeewater.

De aanleg van de weg, deels door prachtig, maagdelijk natuurschoon, heeft scherpe protesten uitgelokt van de Israëlische Groenen. Ook stuitten de plannen bij enkele Arabische plaatsen op verzet wegens de verplichte ruil van land tegen land.

De architect, Micha Wertheim (van Nederlandse afkomst), erkent evenals Ehud Savyon dat de natuur geweld wordt aangedaan. ,,We hadden gewoon geen andere keus in ons kleine, dichtbevolkte land'', zeggen beiden.

,,We trekken echter tien procent van de investering in de weg, driehonderd miljoen gulden, uit voor reconstructie van natuurschoon'', zegt Savyon.

Op mijn tocht over de weg zag ik op plaatsen waar de route door uitgegraven heuvels ging in daardoor ontstane terrassen donkerbruine aarde liggen waarin al bomen en struiken waren geplant die met druppelirrigatie werden gevoed.

Wertheim vertelt dat hij over een budget beschikt om de bruggen en stalen tolpoorten over de weg zo mooi mogelijk te maken. ,,Het moet een plezier zijn over de weg te rijden'', zegt hij.